Een Baskische ode op de Fossar de les Moreres

Een paar dagen geleden blies de Catalaanse president Artur Mas het referendum van 9 November definitief af.  Als er nog iets van stemmen komt die dag - Mas noemt het een alternatief referendum) dan heeft dat hooguit symbolische waarde.

Het kan natuurlijk toeval zijn, maar sinds een paar dagen brandt ook de eeuwige vlam op de Fossar de les Moreres niet. Deze Begraafplaats van`de Moerbeibomen, pal naast de Santa Maria del Mar, is volgende de traditie de plek waar veel van de slachtoffers van 11 september 1714 liggen begraven. “We hebben die dag weliswaar verloren”, zegt de vlam, “maar onze spirit, onze geestkracht, is toch maar mooi ongebroken gebleven.”

Een voor het Catalaanse nationalisme bijna heilige plaats, waar regelmatig ook nationalistische Barça-aanhangers naar toe trekken. Zoals deze supportersclub op de foto hierboven uit de wijk Les Corts. De damen ene heren kwamen een ode brengen aan hun ‘gevallen kameraden’ van driehonderd jaar terug.



Catalaans bier
Vandaag echter was het Catalaanse monument het domein van andere blaugranas. De supporters van Eibar brachten er goedgeluimd een ode aan het Catalaanse bier.
Eibar ligt in Baskische provincie Gipuzkoa. Een plaatsje van 28.000 inwoners. De plaatselijke voetbalclub heeft een piepklein stadion met een nog kleiner veld. Bij een corner moet de tribune bijkans naar achteren worden geschoven om iets van een aanloop mogelijk te maken. Zo klein dus. Maar wel mooi in de Spaanse Primera División spelen, dit jaar voor het eerst.

 Vandaag was het Catalaanse monument het domein van andere blaugranas

En vanavond dus tegen Barça. Over de uitslag maakten de Eibar-supporters zich weinig illusies. Drie-één voor Barça. Eén tegendoelpunt van hun club, dat zou al heel mooi zijn. Daarmee zou de eer van de club zijn gered.
Waarmee ze onbewust een ode brachten aan de vlam die dus niet brandt.

De Eibar-fans die ik later op de Ramblas tegenkwam waren overigens nóg optimistischer: drie-één, inderdaad.  Maar wel mooi voor Eibar:

BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

Geef acht in Barcelona

Toch aardig van de  Coronela de Barcelona, om gisteren uit te rukken ter ere van onze Bevrijdingsdag. De militie, die tijdens de Spaanse Successieoorlogen de schone taak  had de poorten en muren van de stad te bewaken,  liet zich zien bij het monument voor 11 september 1714, de dag dat de troepen van Filips V uiteindelijk toch te sterk bleken.  

BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

Kerstgroeten uit Barcelona

Een kerstgroet uit Barcelona? Tegenwoordig een fluitje van een cent. Een keer drukken op het toetsenbord en het thuisfront heeft ´m.
In oude tijden ging dat even anders. Wilde je een brief van A naar B krijgen, dan moest je een contract afsluiten met een correo, een koerier (correr = rennen). Vaak reisden die koeriers te voet, al waren er ook bofkonten die een paard bezaten. Weer anderen kozen liever of noodgedwongen het ruime sop.
 
Langzamerhand ontwikkelden de koeriers vaste routes en werd het postverkeer georganiseerd door een meester-koerier, de maestro de correos. Diens taak was het in het ‘posthuis’ koeriers die van ver kwamen van eten plus onderdak te voorzien en potentiële klanten te koppelen aan de meest geschikte boodschapper.






Het allereerste posthuis van Barcelona stond in een straatje net binnen de oude Romeinse stadsmuren - nu, heel logisch, Carrer del Correu Vell genaamd, Straat van het Oude Postkantoor.

 Waren daar alle formaliteiten geregeld, dan kon de koerier vertrekken. De eerste stop was echter al na een paar honderd meter, vóór de 12e eeuwse kapel van de Virgen de la Guía o de Marcús in de wijk La Ribera. Daar kreeg de koerier de zegen van de priester, die hem ook een behouden reis toewenste.

 

 

 

De voorzijde van de kapel, aan de C. dels Carders.

De maagd zelve.

De kapel behoorde tot een  herberg annex ziekenhuis voor armen dat was gewijd aan diezelfde Maagd ´van de Gids´.  Het complex werd gebouwd in opdracht van de bankier/handelaar, Bernat Marcús. Marcús was een van de zeldzame burgerraadsheren van graaf Ramón Berenguer IV  en bovendien een van de rijkste  mannen van het 12e eeuwse Barcelona, met een uitgebreid grondbezit  in en om de stad.
  
De grond waarop hij zijn opvangcentrum liet bouwen, lag even buiten de stadsmuren, op het kruispunt van de noordelijke kustweg en de Via Franca, de oude Romeinse heerweg naar Frankrijk en eeuwenlang de belangrijkste verbindingsschakel tussen het Iberisch schiereiland en de rest van West-Europa.
 
De situering aan wat nu de Carrer dels Carders is, maakte van Marcús´ project ook een logische vestigingsplek voor de Confraría dels Correus a Cavall i a Peu. Deze Broederschap voor Koeriers te Paard en te Voet is mogelijk de eerste postdienst in Europa die ook buiten de eigen landgrenzen actief was. De traditie wil dat Bernat Marcús de dienst oprichtte, maar dat is op zijn minst onwaarschijnlijk. De man overleed namelijk een paar maanden nadat in 1166 was begonnen met de bouw van zijn opvangcentrum.

Wantrouwige rijkaard

Placeta d´En Marcús

Of toen al de bijbehorende begraafplaats (nu het Placeta d´En Marcús) gereed was, en of Marcús de eer had deze plek in te wijden? We weten het niet. Mogelijk vormde zijn plotselinge dood stof voor de volgende legende, een van die vele die over de ondernemende bankier de ronde doen:

Tot het vele grondbezit van Bernat Marcús behoorde ook een perceel pal naast de Santa Maria dels Arenys - de ´voorloper´ van de Santa Maria del Mar. Op een goede dag vroeg de parochiepriester aan Marcús of hij de grond niet in bruikleen wilde geven als begraafplaats. De bankier dacht even na en kwam toen met een vermetel voorstel. De parochie zou eigenaar van de grond worden, op voorwaarde dat er binnen twee maanden iemand zou worden begraven. Op deze manier wilde de wantrouwige rijkaard voorkomen dat de parochie de grond een andere bestemming zou geven.

God straft niet altijd onmiddellijk, soms pas na twee maanden. Want wat bleek? Geen enkel lid van de Santa Maria dels Arenys parochie stierf in die periode. In z´n nopjes met dit gelukkige toeval haastte Marcús zich richting kerk. Op het moment dat hij daar op hoge toon zijn bezit opeiste, stortte hij levenloos ter aarde. En zo werd Bernat Marcús, als eerste Barcelonees, begraven op de Fossar de les Morreres.

 De carrer dels Assaonadors (leerlooiers) achter de Marcus-kapel. Johannes de Doper is de beschermheilige van de leerlooiers.

BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona, Catalonië en soms zelfs Spanje op onze Facebook pagina!

De geheimen van de Santa María del Mar (2)

Niet alleen Maria, ook de stenen van haar kathedraal hebben hun geheimen. Soms moet je heel goed kijken, pas dan vertellen ze hun verhaal. Vlakbij het Plaça de Santa María, aan de kant van de Carrer del Sombreres, ontdek je dan in de kathedraalmuur op ongeveer één meter hoogte een paar stenen met de vage contouren van wapenschilden. Ooit waren dat ´Gereserveerd´ bordjes; voor de paarden van de edelen die in de kathedraal ter kerke gingen.

Eenmaal binnen moeten de edele blikken tijdens saaie en grijze missen regelmatig omhoog zijn gedwaald, naar de zo veel kleuriger gebrandschilderde ramen. Dat waren meestal andere vensters dan nu, als gevolg van grote en kleine rampen die de Santa María in de loop van de tijd troffen. Zo sneuvelden de ramen van de rechtervleugel door de grote brand van 1936, aan het begin van de Spaanse Burgeroorlog.

 

 

FC Barcelona

De huidige ramen van de kathedraal zijn een bont allegaartje van religieuze en niet zo religieuze snit. Zelfs het wapen van de FC Barcelona ontbreekt niet - al is de club voor de gemiddelde culé (Barça-supporter) natuurlijk heiliger dan María of welke santa dan ook.

Nee, écht heiligschennis is, vinden de Catalanen, de aanwezigheid van Filips V in de kerk. De Frans-Spaanse koning die op 11 september 1714 de stad innam en daarbij duizenden Catalanen doodde. Wat het nog erger maakt, is de locatie van het raam waarop Filips prijkt. Dat bevindt zich in de rechtervleugel, en wel pal tegenover de Fossar de Les Moreres. De plek dus, waar ooit veel van de `martelaren van 1714´ begraven lagen en tegenwoordig hét monument voor La Diada, zoals 11 september in Catalonië wordt genoemd.

Lesje geschiedenis

De zeer Catalaanse krant Avui onderzocht in 2009 de macabere aanwezigheid van Filips in de Santa María del Mar, na een tip van een verbaasde bezoeker van de kathedraal. 

De speurtocht leverde alleen vragen op. Is het raam uit de jaren zestig en daarmee een lesje geschiedenis van het Franco-regime? Of dateert het pas, zoals sommige deskundigen menen, uit 1990, toen de Santa María de tot nu toe laatste grote restauratie onderging? En vóór de burgeroorlog? Was de kop van die vermaledijde Filips toen ook al in ´onze´ kathedraal te zien?

De vorst zelf doet er het zwijgen toe. Naast hem buigt echtgenote Maria Louise bevallig heur hoofdje. Haar man kijkt wat wazig voor zich uit, de rug stug gekeerd naar de Fossar de les Moreres.
.