29-09-2017

Alle Menschen werden Brüder



“I am a Catalan. Today Catalania is a province of Spain. But before Catalonia was a nation and perhaps the greates nation in the world. I shall tell you why: Catalonia had the first Parliament, long before England did, and it was in Catalonia where there was a start of ‘United Nations’. All authorities of Catalonia met in the XI century at Toluges – today a French city, then belonging to Catalonia – to speak of peace: they invented the Truce of God.”

 Pau Casals in de Algemene Vergadering van de VN, 24 oktober 1971.



Wie zoekt die vindt wat, al is het maar een lege plek. Een oude steengroeve op de Montjuïc in dit geval. Een prachtige locatie voor een Grieks theater, dacht Jean Claude Nicolas Forestier toen hij ergens in 1921 op de plek stuitte. De Franse landschapsarchitect was in die jaren druk met het aanleggen van tuinen op Barcelona’s beroemdste berg. Oorspronkelijke aanleiding was de Exposición de Industrias Eléctricas, een grote tentoonstelling gewijd aan de wonderen der elektriciteit. Deze was oorspronkelijk gepland voor 1917, maar vond uiteindelijk pas plaats in 1929, als de Wereldtentoonstelling van dat jaar. 

Constructie van het Teatre Grec, 1929.

Epidaurus
Voor het Teatre Grec liet architect Ramon Reventós zich inspireren door het befaamde theater van Epidaurus, al is de halfcirkelige orkestbak gemaakt naar Romeins voorbeeld.
Grieks of Romeins drama was het vaak niet, maar tragiek kende het Teatre de la Naturalesa (de naam in de beginjaren) genoeg. Het Poble Espanyol en het lichtfestijn van de Magische Fonteinen bleken veel populairder dan het theater op de toen nog onverlichte Montjuïc. De roerige politieke en economische tijden deden de rest: het Griekse theater was vooral leeg en stil.
 De Catalaanse president Frances Macià (derde van links ) in het Teatre Grec, begin jaren dertig.

Pau Casals
En dat wat het ook op de 19 juli 1936, de dag dat cellist en dirigent Pau Casals hier met zijn orkest een uitvoering had moeten geven van Beethovens Negende Symfonie. Het concert was bedoeld als prelude van de Volks Olympiade, het Catalaanse protest tegen de Olympische Spelen in Nazi-Berlijn. De avond eerder echter werd de laatste repetitie in het Palau de la Música onderbroken door een koerier met een brandbrief van de Catalaanse regering. Het muziekpaleis moest onmiddellijk worden ontruimd, vanwege de dreigende militaire staatsgreep. Casals las de onheilstijding hardop voor en stelde orkest- en koorleden voor de keus: weggaan, of blijven en samen het laatste deel van de symfonie uitvoeren, als een manier om elkaar vaarwel te zeggen, want misschien zouden ze wel nooit meer samen spelen.

Pau Casals (1876-1973):  “Ik ben een Catalaan.”

 Het muziekpaleis moest onmiddellijk worden ontruimd, vanwege de dreigende militaire staatsgreep


Ode an die Freude
Iedereen bleef. In tranen van woede en verdriet dirigeerde Casals het orkest, terwijl het koor in het Catalaans de woorden zong van Schillers Ode an die Freude, “Alle Menschen werden Brüder.” Casals zwoer de symfonie alsnog uit te voeren wanneer de vrede in Catalonië zou zijn teruggekeerd. Op 19 oktober 1938 gaf de cellist een liefdadigheidsconcert in het Liceu-theater, ten bate van de Children’s Aid Society. Het concert, te horen op alle zenders in Republikeins Spanje en later ook op de Amerikaanse radio, was Casals’ laatste optreden op Catalaanse bodem. Januari 1939 ging hij in ballingschap, eerst in Frankrijk, later in Puerto Rico. Daar stief hij in 1973, 96 jaar oud.

In tranen van woede en verdriet dirigeerde Casals het orkest

Zeventig jaar later
Teatre Grec bleef lange tijd ongebruikt, al vonden er tussen 1952 en 1969 wel wat uitvoeringen plaats. Het succes kwam pas in 1976, met de eerste editie van het Festival Grec, waarmee het theater in één klap een belangrijk cultureel podium werd.

 Een reecente voorstelling in het Teatre Grec.


Een van de hoogtepunten vond plaats op 19 juli 2006. Onder de titel Setanta anys després (Zeventig jaar later) dirigeerde de Israëliër Yaron Traub het Jeunesses Musicales World Orchestra, plus de koren Coral Carmina en L’Orfeó Gracienc – het laatste was het koor van zeventig jaar eerder. Op het programma Beethovens Negende. Alle Menschen werden Brüder.


Barcelona Revisited - de leukste wandel- en fietstours door Barcelona!

BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!