18-12-13

Merry Christmas Mr. Cody! – Buffalo Bill in Barcelona


This was the town of which Columbus set sail for the new world. With the exception of one street and the Columbus monument, the town has little to boast about. Beggars, soldiers, sailors and priests were most in evidence.
Annie Oakley, circa 1925

Ze zijn er echt, mensen die Barcelona niet veel soeps vinden. Annie Oakley was  een van die mensen. De scherpschutster bezocht de stad eind 1889, als sterattractie van Buffalo Bills Wild West, een circus rond het leven in het Wilde Westen. De onderneming werd met straffe hand geleid door William Frederik Cody (1846-1917), Buffafo Bills echte naam.




Buffalo Bill 'in his prime'

Eerder dat jaar was Buffalo Bills Wild West een doorslaand succes op de Wereldtentoonstelling in Parijs. Veel buitenlandse bezoekers kwamen zelfs speciaal voor Bill en zijn capriolen naar de Franse hoofdstad. Bill rook business. Ook een Barcelonese theaterimpresario zag veel peseta´s aan de horizon. In een wip was de zaak beklonken.

The Great Exhibition of Frontier Life, zoals de show in publiciteitsmateriaal werd genoemd, arriveerde op 18 december voor een vijfweeks verblijf in de Catalaanse hoofdstad.  De tweehonderd ‘roodhuiden’, cowboys en cowgirls, 150 paarden en twintig buffels kwamen per boot uit Marseille.  De tenten werden opgeslagen in de Eixample, op een braak stuk liggend terrein aan de carrer Aribau.

De grote man zelf reisde per trein naar Barcelona. Daar nam hij zijn intrek in het luxueuze Cuatro Naciones hotel aan de Ramblas, de enige straat waarop Barcelona in Annie Oakley´s ogen trots kon zijn.

Indianenverhalen 

Indianen-, of, zo u wilt, wild-west-verhalen over Bill in Barcelona zijn er in overvloed:
drie tot veertien  - de ‘bronnen’ verschillen - leden van het gezelschap overleden aan de Spaanse griep; twee Indianen kidnapten een paar kinderen en peuzelden ze vervolgens vrolijk op; Buffalo Bill zelf redde de buitenechtelijke zoon van Sioux-opperhoofd uit de krochten van een bordeel op de flanken van de Tibidabo.


twee Indianen kidnapten een paar kinderen en peuzelden ze vervolgens vrolijk op
En dan werd de stoere revolverheld ook nog eens geplaagd door een opspelende kies. In het Hospital de Sant Pau in Raval werd het kreng getrokken en vervolgens zorgvuldig opgeborgen.


Tweehonderd bedelaars

In haar onvoltooid gebleven autobiografie doet Anne Oakley (1860-1926) naast het citaat hierboven nog
De jonge Annie Oakley

meer negatieve duiten in het zakje:
dat het halve circusgezelschap op een gegeven moment ziek was; dat het maar een haar gescheeld had of de hele show was in quarantaine beland. En dan die armoede in de stad:

Mr B. and Johnny went to the butcher shop for a christmas turkey. The dealer asked them if they would have a wing, a leg, liver of gizard. He could not believe that anyone would buy a whole turkey. Two hunderd beggars followed them and the turkey and the butcher sent a armed guard along.

Merry Christmas Mr. Cody!

Zwaar overdreven, stelt de Schotse Buffalo Bill vorser Chris Dixon in zijn Annie Oakley in Barcelona lezing. Barcelona was immers de rijkste stad van Spanje op dat moment. Mensen daar konden echt wel een hele kalkoen kopen. Een poging om leuk te zijn van Annie, dat kalkoenverhaal, concludeert hij dan ook.

Vals geld 

Ingetogen maar beslist maakt Dixon vervolgens gehakt van de meeste wilde ‘Buffalo Bill in Barcelona’ verhalen. Sommige stammen al van tijdens Bills verblijf in de stad. ‘Een vijfde van de toegangskaarten van de eerste twee shows is betaald met vals geld’, berichtte de krant El Diluvio vlak voor nieuwjaar. Alleen, zo merkt Dixon op, verscheen het bericht wel op 28 december, de Spaanse 1 april en de dag dat de Catalaanse kranten massaal fake-berichten plaatsen.

De prijzige toegangskaarten zouden, naast de koude en de griepepidemie een belangrijke oorzaak zijn dat het publiek wegbleef. Een volgende mythe. De kaarten waren inderdaad duur: 1 tot ruim 5 peseta´s, een kapitaal voor de meeste mensen. Toch werd de show goed bezocht. Op sommige dagen waren de zevenduizend plaatsbewijzen zelfs uitverkocht. En in de kranten verschenen juichende recensies.


De Catalaanse satirische pers vermaakte zich opperbest met Buffalo Bills show.

Buffalo Bills verblijf in Barcelona was dan ook niet de ramp die er later van is gemaakt.  Geen huge succes, maar wel een qualified succes, concludeert taalkundige Dixon met wetenschappelijke precisie.

Anti-Spanje
En Annie Oakley? Was zij een scherpschutster zonder oog voor schoonheid? Hadden de jaren vertroebeld ? Of ging het om anti-Spanje sentiment?
Het laatste, vermoedt Chris Dixon. Oakley´s negatieve oordeel over Barcelona moet zijn oorzaak  hebben in de steeds slechtere verhoudingen tussen de VS en Spanje, culminerend in de Spaans-Amerikaanse oorlog van 1898. 


Annie Oakley had een bloedhekel aan Spanje en Spanjaarden

Dixon heeft op zijn minst een punt. Je kunt ook zeggen: Annie, zeker de latere Annie, had een bloedhekel aan Spanje en Spanjaarden. In april 1898 stuurde ze de volgende brief aan de Amerikaanse president William McKinley:

Dear Sir,
I for one feel confident that your good judgment will carry America safely through without war. But in case of such an event I am ready to place a company of 50 lady sharpshooters at your disposal. Every one of them will be an American, and as they will furnish their own arms and ammunition, will be little, if any, expense to the government.


Annie Oakley in 1922: nog steeds strijdlustig.
Een treffend staaltje vaderlandsliefde, slechts overtroffen door de testosteronversie van Oakley´s baas. ‘How I could drive Spaniards from Cuba with 30.000 Indian braves’,  trompetterde William Cody op 3 april 1998 in een lokale krant.

De Amerikaanse regering ging niet op beide voorstellen in. Later die maand deed Cody nog een dramatische oproep tot militair ingrijpen op Cuba. Toeval of niet, maar een paar dagen daarna was het oorlog.

Gebalsemd
Leden van de Rough Riders, een befaamd cavalerieregiment dat tijdens de oorlog op Cuba vocht, deden later mee aan Buffalo Bills Wild West. In de show speelde ze de slag bij San Juan na, een belangrijk overwinning van de VS op de Spanjaarden. Jarenlang vormde juist dit onderdeel de climax van de voorstelling.

Geen wonder dat Oakley en Cody niet terugkeerden naar Barcelona. Op 20 januari 1890 waren ze voor altijd weggevaren, met bestemming Napels, de volgende stop tijdens de European Tour. Op de Barcelonese verlieslijst: één persoon (spreekstalmeester Frank Richmond, overleden aan ‘natuurlijke oorzaken’) en één kies.


Het lichaam van Richmond werd gebalsemd en naar Amerika vervoerd. De kies bleef achter in Barcelona. Daar was zij te zien in het anatomisch museum van het Hospital de la Sant Creu i Sant Pau. Totdat in 2005 de renovatie van dit meesterwerk van Lluís Domènech i Montaner begon en het laatste spoor van Buffalo Bills verblijf in Barcelona op mysterieuze wijze verdween.





BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

14-12-13

De favoriete wintertapa in Barcelona



Al het goede komt van boven. Zo ook de churro. Gedoopt in stroopdikke chocolade is deze gefrituurde deegsliert de favoriete wintertapa van veel Barcelonezen.

De churro werd lang geleden uitgevonden door een bergherder ergens in Noordwest Spanje. De man trok daar rond met zijn Churra-schapen. In de ochtendkou gaat een knapperig warm broodje er natuurlijk altijd in. Maar vind maar eens een oven hoog in de bergen. Op een dag kreeg de herder een ingeving. Boven een houtvuurtje frituurde hij wat deegslierten, gemodelleerd naar de hoorns van de Churra-bok. Het resultaat was verrassend lekker.

Eenmaal beneden verspreidde de herder de blijde boodschap. Met succes. Begin negentiende eeuw was een Spaanse fiesta zonder churros eigenlijk al ondenkbaar.

Een mooi verhaal, maar hoogstwaarschijnlijk niet meer dan dat. De Chinese churro heet Youtiao. Deze werd vermoedelijk door de Arabieren en/of Portugezen meegenomen naar het Westen en daar aangepast aan lokale smaken.

Niet van boven dus komen ze, de churros, maar uit het Oosten.

Hemels lekker blijven ze.

De lekkerste 'churros con chocolate' van Barcelona eet in je het befaamde chocoladestraatje, carrer de Petritxol.







BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

03-12-13

Zelf ontdekken: het kleine landschap van Barcelona

 Wie van het water van de Canaletes drinkt, wordt verliefd op Barcelona en keert altijd weer terug.
Je vind deze anekdote over de fontein aan de Ramblas in elke toeristische gids. Maar Barcelona heeft talloze van dergelijke plekken met een verhaal of verhaaltje. Meer of minder bekend, behoren ze tot het  collectieve geheugen van de stad. Om te voorkomen dat ze daaruit verdwijnen, ontwikkelde de gemeente het project Petit Paisatge de Barcelona. Met behulp van een app loop je je eigen route door het Kleine Landschap van de stad. De app heeft ook een Engelse versie. Er zijn drie categorieën (Landscapes, Party Walls en Shops) die je net zoveel kunt mixen als je wilt. Hieronder drie voorbeelden uit elke categorie:


Landscapes: Canonge’s posters, carrer del Pas de l’Ensenyança en Plaça Reial

Known as the Catalan Merlin, Canonge was a famous magician in America and a good part of Europe, combining this profession with that of a shoe shine. In Barcelona there are two nineteenth century posters that commemorate him: one located in plaça Reial, where he worked as a shoe shine, with the other on carrer del Pas de l’Ensenyança, where he appears consecrated as a magician with a rabbit coming out of a top hat.


Party Walls: The Cats Party Wall, carrer d’en Xuclà, 5
 Before being refurbished, the remains of what was an old adjoining building could clearly be seen on this party wall (stairs, remains of walls, the different colours of the walls ...). The work on this wall aims to evoke the memory of life here through a mural which shows the illustrations of cats that were there before. This refurbishment provides a new backdrop to the square that neighbours, significantly, have called "the Cats".



 

Shops: Ganiveteria Roca, Plaça del Pi 3
The basement of a building that has the oldest graffitos in Barcelona, Ganiveteria Roca knife shop set up there in 1916. What most stands out about the shop is the carpentry both in the store’s interior and exterior, which is of the so-called Viennese or Austrian Secessionist style, due to the fact the founder received his training in Solingen, Germany, and then Paris, hence the name of the shop "Solingen, Paris, Barcelona."


Je kunt de app downloaden op: www.bcn.cat/paisatge



BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

02-12-13

Hervonden herinneringen

Straatbeeld in Sarrià, rond 1900. (foto: Frederic Borda Altariba/AFB)

 
December. Tijd van inkeer en terugkijken. Ook in Barcelona. Het fotoarchief van de stad gaat terug naar rond 1900, naar het Barcelona buiten de wirwar van Ciutat Vella en de strakke geometrie van de Eixample.
De 150 opnamen genomen in rond de Sierra Collserola tonen hoe landelijk dorpen als Sarrià (pas sinds 1921 deel van Barcelona) begin vorige eeuw nog waren.
 
Het klooster van Pedralbes, rond 1900. (foto: Jaume Anglada/AFB)

Els Quatre Gats
Rond diezelfde tijd bleven in het centrum van de stad de klanten van café Els Quatre Gats steeds meer weg. Vlak voor het ooit populaire artiestencafé in 1903 zijn deuren sloot, richtten 14 winkelbedienden er nog gauw een eigen vakbond op, het Centre Autonomista de Dependents del Comerç i la Indústria (CADCI).
Het project van de ‘saltataulells`’ (toonbankspringers) was een succes. Het CADCI werd een vooraanstaande linkse vakbond en een belangrijk centrum van het Catalanisme. Later, tijdens de burgeroorlog, was het vakbondskantoor aan de Rambla de Santa Mònica een logistieke schakel in het verzet tegen Franco.
het enorme CADCI-archief viel in handen van de dictator
CADCI-Lidmaatschapskaarten.
Na de inname van Barcelona in februari 1939 eindigde het enorme CADCI-archief in handen van de dictator, evenals dat van de Catalaanse regering en ander Catalaanse instituties. De geconfisqueerde documenten belandden uiteindelijk in Salamanca. Daar gebruikten het regime de archieven voor de eigen dossiervorming over ‘vijanden van de staat´. 

Pas begin 2012 keerden de eerste ‘Papeles de Salamanca’ terug in de handen van de rechtmatige eigenaren of hun erfgenamen. Onder de documenten bevond zich ook een deel van het CADCI-archief. Een selectie is nu te zien in het Montjuïc-kasteel. Een intrigerende blik op de impact en omvang van de repressie van het Franco-regime in Catalonië.


Entorn 1900. Tot 17 mei 2014. Archivo Fotográfico de Barcelona. Plaça de Pons i Clerch, 2, 2a. planta. Maandag t/m vrijdag 09.00-14.00 uur. Woensdag en donderdag ook16.00-18.00 uur. Entree gratis.
www.bcn.cat/arxiufotografic

Els Papers de CADCI: Memòria Recuperada. Tot 1 juni 2014. Kasteel van Montjuïc, tentoonstellingszalen 16 en 17. Dagelijks 09.00-19.00 uur. Entree gratis. www.bcn.cat/castelldemontjuic



BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!