18-07-13

Barcelona onder Franco (1)


 Franco-troepen in de straten van  Esplugues de Llobregat, vlakbij Barcelona.

 Na de voor de Republikeinen fatale Slag om de Ebro geeft Franco op 26 november 1938  opdracht om Catalonië aan te vallen. Serrano Suñer, minister in Franco´s kabinet (en ook diens zwager), zegt in de Baskische krant Diario Vasco: “ Vandaag hebben we Catalonië op de punten van onze bajonetten (…) Er zijn veel redenen voor deze oorlog. Maar vooral onderscheiden zich die van eenheid. Het is belangrijk om te zeggen dat we deze oorlog voeren voor de tweede, en laatste, eeuwige eenheid van Spanje."

Half januari 1939 is de val van Barcelona aanstaande. De Catalaanse president Lluis Companys verplaatst op 23 januari zijn regering naar Girona (richting Franse grens). Twee dagen laten steken de troepen van generaal Yagüe de rivier Llobregat over.
Op 26 januari marcheren de soldaten over de Diagonal Barcelona binnen, zonder enige tegenstand. Duizenden Barcelonezen zijn dan al gevlucht en staan voor de Franse grens, die pas op 28 januari door de Franse regering zal worden geopend.

 

 De eerste fascistische groeten van de Barcelonese bevolking, 26 januari 1939.


Soldaten van de Quarta Bandera de la Legió (Vierde Vlag van het Legioen) mengen zich ondeer de Barcelonese bevolking, de dag van de val van de stad.
De 'Stijl Falangist' was het dominante burgergezicht van het nieuwe regime – nieuw voor de Catalanen in 1939 – maar binnen de strijdkrachten was 'Stijl Legioen'- de mode, niet voor niets werd het Legioen als het keurkorps van Franco beschouwd, samen met de Regulares uit Marokko en de Requetés. De Requetés  gaven bijzonder accent aan het leven in hun geboortegrond Navarra, maar in de rest van Spanje telde ze al snel niet meer mee.



Gedeeltelijk overzicht van de haven van Barcelona, prioriteit van de Italiaanse luchtmacht op Majorca.
 


26 januari 1939: generaal Juan Yagüe, hoofd van de Cos d' Exèrcit Marroqui, op het Plaça de Catalunya , tussen kolonel Barrón en Dionisio Ridruejo, die toen hoofd was van de Nationale Propaganda Dienst (Servicio Nacional de Propanda). Ridruejo besefte dat zijn ideeën voor de behandeling van Catalonië volstrekt utopisch waren:
“Het leek mij toen (en over toen praat ik) dat Catalonië heel goed de intrekking van het autonomiestatuut zou kunnen verdragen maar niet een verbod op of het ontnemen van fundamentele eigenheden als de taal of de levensstijl.”

In zijn boek Casi Unas Memorias (postuum verschenen in 1976, twee jaar na de voortijdige dood van de auteur) vertelt Ridruejo hoe hij tot het inzicht kwam dat de overwinnaars een heel andere aanpak voor het overwonnen land in petto hadden dan hij, Ridruejo, zich had voorgesteld:

“Ik ging uit Barcelona weg met de slechtste verwachtingen. (…) Ik kon vooraf bedenken, dat wel, dat het in Catalonië zou zijn, jaren later, dat de redacteur van deze herinneringen zou beginnen zijn eigen eerdere beeld met ironie te bekijken.”
(Beetje bij beetje brak Ridruejo met het regime en het Falangisme en evolueerde naar een meer liberale politieke denkbeelden. Hij werd meerdere keren gevangengezet en bracht twee jaar in ballingschap door, toen hij al contact had met alle anti-Franco krachten. Hij was een veelbelovende figuur voor de post-Franco etappe en ongetwijfeld een grote vriend van Catalonië.)

Tekst en beeld:  Edmon Vallès,  Història Gràfica de Catalunya Sota el Règim Franquista 1939/1975.  Editicions 21, 1980.
Cursieve tekstfragmenten: Ad van der Neut



Edmon Vallès
Edmon Vallès (Mequinenza Aragón 1920- Barcelona 1980) was politiek actief en werkte als
vertaler, maar maakte vooral naam als journalist en historicus.
Als soldaat vocht hij vanaf 1938 aan Republikeinse zijde tegen Franco. Na de oorlog vluchtte hij net als duizenden anderen naar Frankrijk. In 1944 keerde hij terug naar Spanje. Vallès ging rechten en journalistiek studeren in Barcelona en werd ook politiek actief. In 1945 is hij een van de oprichters van de clandestiene Moviment Socialista de Catalunya. (MSC). Uit de MSC ontstaat in 1974 de Reagrupament Socialista i Democràtic de Catalunya, twee jaar later omgedoopt tot Partit Socialista de Catalunya-Reagrupament (PSC-R). Deze partij doet in 1977 mee aan de eerste democratische verkiezingen na de Franco-dictatuur, als deel van het Pacte Democràtic per Catalunya, een Catalaans-nationalistische coalitie.

Edmon Vallès was in 1968 oprichter van het historische tijdschrift Historia y Vida. Over zijn ervaringen tijdens de Spaanse Burgeroorlog schreef hij het boek Dietari de Guerra 1938-1939 (1980). Vallès’ magnum opus is de zesdelige serie Història gràficia de Catalunya, een geschiedenis in beelden van Catalonië in de periode 1888-1975, met commentaar van Vallès.
Aan de correcties van het laatste deel, dat over Catalonië onder Franco, werkte Vallès tot enkele uren voor zijn dood. Foto´s en commentaar maken het boek een fascinerende kroniek van het leven in Catalonië tijdens de dictatuur. Een periode die in 1980 nog maar nauwelijks geschiedenis was…




Extra: Hoe de overwinnaars en de verslagenen de inname van Barcelona zagen






BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen