24-04-13

30 april 2013: de Oranje-fietstrein verovert Barcelona

Bij Budget Bikes zijn ze er helemaal klaar voor!

Nederlandse Barcelonees met Koninginnekoorts? Blijf thuis!  In Nederland maar met Barcelona-plannen voor eind april? Stel ze niet uit!

Want Barcelona kleurt op 30 april Oranje. Budget Bikes (BB), de Oer-Hollandse fietsverhuurder van BCN, pakt deze dag uit met een groots opgezette Bye Bye Bea Tour. Met maar liefst 80 oranje fietsen trekt BB ten strijde op wat misschien wel de laatste Koninginnedag ooit is. Gewapend met veel toeters en bellen trekt de Oranje-fietstrein vanaf het feestelijk versierde BB-hoofdkwartier door de oude binnenstad van Barcelona, onder de bezielende leiding van Budget Bike´s Koen Bos (kan het Hollandser?). 


De eerste schermutselingen vinden plaats in de oude visserwijk Barceloneta. Steunpunt daar is Café Maka Maka ( al geruime tijd in Nederlandse handen). Binnen dit bruggenhoofd laven we ons aan spijs en drank. Buiten op het plein vinden de eigenlijke gevechten plaats: snoep- en koekhappen, waterflessenvoetbal en De Grote Willem en Maxima-quiz met wie weet wel uiterst fraaie prijzen. 


Na het hoofdgevecht brengen we eerst de strijdrossen terug naar het hoofdkwartier. Te voet trekken we vervolgens verder naar Parc de la Ciutadella, waar de laatste schermutselingen (lees: spelletjes) plaatsvinden.


Daar uitgestreden zetten we koers naar Vila Olimpica. Hier slaan we ons kamp op in Café Rembrandt,  waar we Bea `tot in de kleine uurtjes´ uitzwaaien. Uiteraard met 100 % Hollandse snacks en dito deejay!
 

Wat: Budget Bikes Bye Bye Bea Tour.
Wanneer: dinsdag 30 april, vanaf 15.00 uur.
Waar: vertrekpunt is de Jaume Shop van Budget Bikes. Plaça de Llana 3 (vlakbij metrohalte Jaume 1). Verzamelen vanaf 14.30 uur.
Opgave: via een inschrijfformulier in de Jaume Shop of telefonisch: (0034) 675 865 029 (Koen).
Kosten: fiets en een beperkt aantal hapjes en drankjes zijn gratis. Verdere consumpties zijn voor eigen rekening.
Dresscode: Oranje
!
.




BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

23-04-13

Geen Sant Jordi, wel nazi´s en priesters - Barcelona 39-45 in beeld

Defilé per fiets van Franco´s soldaten door de straten van Barcelona.  (Foto: AFB)
Barcelona en postguerra, 1939-1945  heet een net geopende expositie in het Gemeentelijk fotoarchief van Barcelona.
Zo´n titel doet altijd wat vreemd aan in niet-Spaanse ogen, gewoon aan het 40-45 van Wereldoorlog Twee. 


Feitelijk klopt de benaming; op 1 april 1939 verklaarde Franco de Spaanse burgeroorlog voor geëindigd. 

Wat volgde was echter geen vrede. Het nieuwe regime wilde niets minder dan de totale eliminatie van het Rode verzet. Honderdduizenden Republikeinen belandden in gevangenissen en in primitieve concentratiekampen op het Spaanse plattenland. Volgens officiële cijfers zaten eind 1940 270.000 mensen gevangen. Een aantal dat in de twee jaar daarna terugliep, zij het alleen door de daden van Dokter Dood; tienduizenden stierven als gevolg van honger, ziekte en executies. 

Franco zag in de Republiek en haar ´anti-nationalisme´, ´anti-katholicisme´ en  ´omhelzing van buitenlandse ideologieën´ de ultieme afwijking van het ware pad van zijn  Movemiento ( Beweging). Dat pad was een weg terug, een terugkeer naar een (geïdealiseerd) verleden, het verenigde Spanje van Ferdinand en Isabel, de katholieke koningen. 


Gloriosa Cruzada
Het belangrijkste juridische wapen van deze Gloriosa Cruzada (Glorieuze Kruistocht) was door de Nationalistische oorlogsregering al op 9 februari 1939 gelanceerd: de Ley de Responsabilidades Políticas (Wet van Politieke Verantwoordelijkheden). Elke actie die ´de voorziene en historisch onvermijdelijke triomf van het Nationalisme´ belemmerde was voortaan ´crimineel´. Ook onderscheidde de wet twee soorten Spanjaarden: ´echte´ en ´antiespañoles´.


In Franco´s ogen was de Republiek het Kwaad,  met als ultieme manifestatie het rebelse Barcelona, broeinest van Catalanisme en radicale arbeiders. Op 26 januari 1939 marcheerden Franco´s troepen Barcelona binnen. Bijna onmiddellijk werd begonnen met een totale transformatie van het dagelijkse leven in stad. 

Feest van de overwinning, Poble Españnol,  21 mei 1939.  (Foto Pérez de Rosas/AFB)

De nu tentoongestelde foto´s maken duidelijk hoe abrupt en ingrijpend de omvorming was. Plotseling geen viering meer van de nationale feestdagen Sant Jordi (23 april) en de Diada (11 september), wel van het zeer Spaanse en katholieke Fiesta de la Confimarcion. En dan waren er natuurlijk de bezoekjes aan de stad van de Caudillo zelf  en diens Duitse en Italiaanse vrienden.
Fiesta de Confirmación,  Plaça de Sant Jaume, 16 juni 1939. (Foto: AFB)

(Foto: AFB)
Graaf  Galeazzo Ciano (tweede van links) , Italiaans minister van Buitenlandse zaken en schoonzoon van Mussolini, in het Palau de Generalitat op het Plaça de Sant Jaume, 11 juni 1939.

(Foto: AFB/Pérez de Rosas)
Uitzwaaien van de vrijwilligers voor de División Azul (Blaue Division), een eenheid van Spaanse vrijwilligers die in 1941-1943 onderdeel was van de Duitse Wehrmacht. De divisie vocht vooral aan het front in Rusland.


(Foto: AFB/Pérez de Rosas)
 Franco bezoekt Barcelona, 27 januari 1942. Franco was zijn tour door Catalonië begonnen met een bezoek aan het Montserrat klooster,  het natianale heiligdom van Catalonië. Daar werd hij ontvangen door de kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders.  Pas in 1963 volgde de eerste publiekeljke confrontatie tussen de dictator en de Catalaanse kerk. De abt van het Montserrat klooster Aureli Escarré, bekritiseerde toen in het Franse dagblad Le Monde  het Franco-regime. Zijn uitlatingen maakten hem tot een symbool van het verzet tegen Franco. Escarré werd in 1965 gedwongen uit te wijken naar Italië. In 1968 keerde hij, ernstig ziek, terug naar Montserrat, waar hij korte tijd later stierf.


 
(Foto: AFB/Pérez de Rosas)
Op 30 april 1939 (precies 6 jaar voor Hitlers zelfmoord) wordt  in de Deutsche Schule Barcelona  vast de Feestdag van de Nationale Arbeid gevierd.  Onder de feestvierders waren ook vijftien soldaten van "onze glorierijke Strijdkrachten, gewond geraakt tijdens de strijd tegen het marxisme, en onderwerp van veel aandacht en cadeaus", schreef La Vanguardia (toen La Vanguardia Española geheten) op 2 mei.  Naarmate de Tweede Wereldoorlog vorderde en het succes van de nazi´s afnam, kregen de Duitse feesten in Barcelona een meer ´intiem´ karakter.


(Foto: AFB/ Peréz de Rosas)
In 1940 was het echter nog niet zover. Hier zien we SS-chef Heinrich Himmler op 23 oktober van dat jaar in het Poble Espanyol (dat toen uiteraard Pueblo Español heette), op de Montjuïc. 
Veel meer echter dan in het ideale Spaanse dorp was Himmler geïnteresseerd in het zeer Catalalaanse Montserrat-klooster. Terwijl Hitler en Franco in Hendaye een onderonsje hadden, bezocht Himmler later die dag het Catalaanse heiligdom, in de hoop daar sporen te vinden van de heilige graal of beter nog, de graal zelf  De mythische schaal waarin het, volgens Himmler, Arische bloed van Jezus Christus was opgevangen, moest de nazi´s onoverwinnelijk maken.
De volgende dag verliet Himmler Barcelona. Zonder graal en ook zonder zijn portefeuille:  deze was geroofd van zijn hotelkamer.

Meer over Himmler in Barcelona en de Duitse aanwezigheid daar in de jaren ´30 en ´40  vind je hier (Engelstalig). De auteur van het artikel, Nick Lloyd, organiseert boeiende Burgeroorlogtours door Barcelona


(Foto:  AFB/ Pérez de Rosas)
De herkatholisering van Barcelona in beeld: juni 1944 gaan in de schaduw van de Arc de Triomf twintigduizend mannen ter communie.  Het katholicisme was sinds 1941 staatsgodsdienst in Spanje.  Deze en andere afspraken tussen Franco en het Vaticaan werden in 1953 formeel vastgelegd in een concordaat.  De overeenkomst was nog tot eind 1979, vier jaar na de dood van Franco, van kracht. 


Barcelona en postguerra 1939-1945. Una crònica fotogràfica.
Plaats: Arxiu Fotogràfic de Barcelona (AFB). Plaza Pons i Clerch 2 verdieping 2a
Maandag t/m vrijdag,  10.00-19.00 uur. Feestdagen en zondagen gesloten. Nog t/m 28 september.
Toegang: gratis.
http://arxiufotografic.bcn.cat/en


BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

17-04-13

Sant Jordi verkoopt rozen, Cervantes te weinig boeken


Sant Jordi, beschermheilige van alle Catalanen, is 23 april jarig en verkoopt dan rozen. Zijn kompaan – sinds 1930 - Miguel de Cervantes doet die dag in boeken.

Barcelona heeft Spaanse Miguel, vader van de moderne Europese roman, altijd omarmd. Geen wonder. Bij monde van zijn held Don Quijote verklaarde Cervantes de Catalaanse hoofdstad herhaaldelijk de liefde. En het was het strand van Barcelona waar ´de vernuftige edelman´ zijn ultieme gevecht voerde, voor definitief huiswaarts te keren.

Zwanenzang

Cervantes (1547-1616) verbleef twee keer in Barcelona. In 1569, op doorreis naar Italië, bezocht hij de stad slechts vluchtig. Veel later, in 1610, bleef hij drie maanden. De schrijver zou tijdens die periode hebben gewoond in een nog bestaand pand aan het begin van de Passeig de Colom, al ontbreken daadwerkelijke bewijzen daarvoor.
 
De woning van Cervantes, Passeig de Colom 2 Het pand werd in 1945 ingrijpend gerestaureerd.

Toch is het heel voorstelbaar dat hij hier de inspiratie opdeed voor Quijote´s zwanenzang. Het strand van Barcelona bevond zich in Cervantes´ tijd namelijk vlakbij. Scheiding tussen zand en zee was de lijn die achterlangs het Palau del Mar loopt en over de Carrer Ginebra in Barceloneta. Als hij goed luisterde kon Cervantes de golven achter de stadsmuren horen ruizen.



In Catalonië sloten de laatste jaren tientallen boekhandels voorgoed hun deuren

Over zwanenzangen gesproken: de hedendaagse volgelingen van Don Quijote´s schepper hebben het zwaar te verduren. Ook in Catalonië sloten de laatste jaren tientallen boekhandels voorgoed hun deuren. Te vrezen valt dat het verkoopoffensief op 23 april – gemiddeld goed voor de helft van de jaaromzet – de overlevingstrijd van veel Catalaanse boekverkopers niet anders zal maken dan wat deze nu is: een gevecht tegen windmolens.


Klik hier voor een Engelstalige versie van het programma van Sant Jordi 2013 in Barcelona





 


BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

15-04-13

Wat een barbaren die indianen!



Zijn standbeeld (in juni na ruim een jaar weer open) in de oude haven herinnert er elke dag aan: hier arriveerde Columbus na zijn eerste reis naar Amerika. Deze maand is het 520 jaar geleden dat de stoere Christopher verslag uitbracht aan zijn opdrachtgevers, de katholieke koningen Isabel en Ferdinand. Volgens de legende gebeurde dat in de Saló del Tinell, in het  middeleeuwse paleis aan het Plaça del Rei. 

Dat levert mooie fantasieën op. Isa en Ferdi, zo stel je je voor, konden hun nieuwsgierigheid natuurlijk niet in toom houden. Die gingen echt niet in die ontvangstzaal zitten wachten tot Colom - met een driepoot, want Columbus was stiekem een Catalaan, daarover een andere keer -  zich binnen meldde,  zijn geloofsbrieven onder de arm.  Hand in hand snellen ze de paleistrappen af, de vermoeide ontdekkingsreiziger tegemoet. Halverwege de treden volgt de legendarische ontmoeting.

 “Wat brengt u ons, heer Columbus?” 
“De ontdekking van Amerika, Uwe Hoogheden.”
Delacroix´ weergave van de koninklijke ontvangst (1863).

Tussen hoofd en nek
In werkelijkheid waren die paleistrappen op het moment dat Columbus voet aan Catalaanse wal zetten, wel het laatste waaraan Isabel en Ferdinand wilden denken:  op 7 december 1492 was Ferdinand op deze plek aan de dood ontsnapt. Een boze boer had hem een bijna fatale klap met een zwaard verkocht.  'Tussen hoofd en nek´, weten we dankzij een tijdgenoot van Ferdinand, de geschiedschrijver Miquel Pere Carbonell. 


Fernando´s lijfwachten overmeesterden de boer en wilden hem ter plekke om zeep helpen. De tussen hoofd en nek bloedende Fernando had echter een beter idee. Hij zou die boeren eens een lesje leren. Had hij hen immers in 1486 niet het recht verleend om zelfstandig boer te worden, zonder leenheer? Dat de meeste boeren de gevraagde losprijs in de verste verten niet konden opbrengen, deed er niet toe. Het ging om het principe. Ondankbaren waren het!




Opstandig agrarisch gedrag
Het lot van Joan de Canyamàs, zoals de boer heette, moest opstandig agrarisch gedrag richting koning eens en voor altijd voorkomen. Een paar dagen later werd hij naakt op een kar gezet en Barcelona rondgereden. Dat gebeurde met de nodige tussenstops. Op elk van deze pauzemomenten werd de arme Joan vakkundig van een lichaamsdeel ontdaan. Ogen, tepels, armen, benen, bijna héél Joan moest er aan geloven. De taaie boer hield het lang vol, met ´steun´ van de Koninklijke chirurgijnen. Deze voorkwamen het leegbloeden van de man en daarmee een voortijdig einde van diens lijdensweg. 


De Columbus van Emanuel Leutze is blond (1843).
De koninklijke chirurgijnen voorkwamen  een voortijdig einde van Joans lijdensweg




 

Op de Passeig del Born stierf Canyamàs dan toch, nadat zijn hart - of zijn hersenpan, daarover verschillen de middeleeuwse bronnen - uit zijn lichaam was getrokken. De kar met daarop Joans schamele resten werd in brand gestoken.


Om bij te komen van de schrik verkasten Isabel en Ferdinand naar het Monasterio de San Jerónimo de la Murtra, een klooster in het naburige Badalona. Daar dwaalde de gedachten van de koning telkens af naar die bijna rampzalige vrijdag van de aanslag. Het was maar goed dat hij had gevast! Daarmee had hij vast en zeker de zegen verdiend van ‘onze heilige maagd Maria’, weet ook chroniqueur Carbonell.


Columbus vereeuwigd in het San Jerónimo klooster, Badalona.

15 april 1493
Maar vandaag heeft de koning geen tijd voor sombere gedachten. Columbus brengt in Badalona verslag uit van zijn avonturen! De nieuwsgierige zeeman toont zich bovendien een uitstekend verteller, die de vorstelijke humeuren opvrolijkt met allerlei interessante en verbazingwekkende wetenswaardigheden over de Nieuwe Wereld. Bijvoorbeeld dat de mensen daar geen geld hebben en geen geschreven taal; dat ze noch brood eten noch wijn drinken en het ijzer niet kennen. Ook vertelt Columbus zijn Koninklijke toehoorders dat de Nieuwe-Wereldbewoners naakt of bijna naakt rondlopen, God de Heer niet kennen en elkaar opeten als het zo uitkomt.

 
Columbus (donker dit keer en met baard) kijkt zijn ogen uit.


Wat de koning echter nog het meest verbaast: de bewoners van de Nieuwe Wereld hebben geen paarden! Wanneer ze de mannen van Columbus op hun viervoeters zagen, dachten ze dat het om centauren ging – al is die benaming hen natuurlijk ook onbekend.
 

Wat een barbaren, die indianen!



BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona, Catalonië en soms zelfs Spanje op onze Facebook pagina!

14-04-13

Vanuit Barcelona: Leve de Limburgse Republiek!


Nu het Spaanse koningshuis onder vuur ligt, wordt de roep om de Derde Republiek steeds groter. De jaarlijkse bijeenkomst in Madrid op de verjaardag van het uitroepen van de Tweede Republiek (14 april 1931) trok dan ook veel meer deelnemers dan normaal. 

In Barcelona , waar ERC-leider Francesc Macià 82 jaar geleden gelijk maar de Catalaanse Republiek uitriep,was het vooral op het strand druk. 


In Barcelona was het vooral op het strand druk

In  het Parc de la Ciutadella verklaarde Macià´s erfgenaam Oriol Junqueras  voor 500 getrouwen “een onafhankelijkheidsreferendum te prefereren, maar een eenzijdig uitroepen van de onafhankelijkheid door het Catalaanse parlement niet uit te sluiten.”
 

 






Op het Plaça de Sant Jaume ontrolden jonge Catalaanse nationalisten een reusachtige estelada, de Catalaanse onafhankelijkheidsvlag; waar een groepje Zuid-Nederlandse toeristen vervolgens voor poseerden. Voor een vrij Limburg.





BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona, Catalonië op onze Facebook pagina!

02-04-13

Elisenda, de tweehoofdige koningin van Pedralbes

 
Nog héél landelijk. Het klooster van Pedralbes in 1932.


 ‘Volgende halte: Reina Elisenda!’

Duizenden reizigers in Barcelona horen dagelijks haar naam, maar wie was deze koningin?

Een dame die van wanten wist, met een vooruitziende blik bovendien.

In 1322 trouwde de in 1292 geboren dochter van de machtige heer van Montcada met koning Jaume II (1267-1327). Diens derde vrouw, Maria van Cyprus, was pas een maand eerder overleden. Toch stemde de paus in met de snelle verbintenis tussen Jaume en de kwart eeuw jongere Elisenda.

Het claustro.
 Jonge blom
 Zijn vier huwelijken moeten De Rechtvaardige, zoals Jaume werd genoemd, behoorlijk hebben uitgeput. Bovendien was hij ten tijde van de verbintenis met jonge blom Elisenda al een man op leeftijd, zeker voor middeleeuwse begrippen.



 Zijn vier huwelijken moeten De Rechtvaardige, zoals Jaume werd genoemd, behoorlijk hebben uitgeput
 Niet lang na de bezegeling van het (kinderloos gebleven) huwelijk begon Jaume dan ook te sukkelen met zijn gezondheid. Reden voor Elisenda om te zorgen voor een toekomstig weduweverblijf. Het gebied rond Pedralbes (van het Latijnse petras albas, witte stenen) was de ideale plek, vond ze. Landelijk en dus rustig, maar wel vlakbij een dorp (Sarrià ) én niet te ver van het koninklijk paleis. 


Het klooster van Pedralbes werd in mei 1327 ingewijd, waarna de eerste nonnen hun intrek namen. Elisenda had gekozen voor de nog jonge orde van de Clarissen, een vrouwelijke tak van de Franciscanen. De Pedralbes-bewoonsters kwamen uit het klooster van Sant Antoni i Santa Clara, dat ongeveer stond waar nu de kapel in Parc de la Ciutadella is. Elisenda omringde zich met ´soortgenoten´, want de meeste nonnen waren afkomstig uit adellijke families.

 

Koninklijke tweeslachtigheid
Eind 1327 stierf Jaume, kort daarop vertrok Elisenda naar Pedralbes. Non werd ze niet, ze ging lekker wonen in het paleis dat ze naast het klooster had laten bouwen. Vandaar uit leidde Elisenda met straffe hand het leven van de religieuzen. Zij was het die de regels vaststelde en de abdissen benoemde. Dankzij haar kreeg het klooster ook Koninklijke privileges. Zo genoten de nonnen de rechtstreekse bescherming van de Consell de Cent, het middeleeuwse bestuur van Barcelona.

De Koninklijke tweeslachtigheid komt mooi tot uiting in de graftombe - Elisenda stierf in 1364 -  die la reina liet bouwen in de muur die de kloosterkerk scheidt van het claustro.
In het claustro zien we haar als weduwe en non (nu wel!), in de kerk (op de foto hieronder links) ligt ze gekleed in een koninklijk gewaad, op haar hoofd een kroon. 


Het Monestir de Santa Maria de Pedralbes , zoals de officiële naam luidt, is gemakkelijk te bereiken met metro L6. Halte is uiteraard Reina Elisenda.
Ook comfortabel, maar veel leuker: de elektrische fiets. Het Pedralbes-klooster is een van de stops tijdens de gloednieuwe Orange Monkey  E-Bike Fietstour!




BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona, Catalonië en soms zelfs Spanje op onze Facebook pagina!