18-12-13

Merry Christmas Mr. Cody! – Buffalo Bill in Barcelona


This was the town of which Columbus set sail for the new world. With the exception of one street and the Columbus monument, the town has little to boast about. Beggars, soldiers, sailors and priests were most in evidence.
Annie Oakley, circa 1925

Ze zijn er echt, mensen die Barcelona niet veel soeps vinden. Annie Oakley was  een van die mensen. De scherpschutster bezocht de stad eind 1889, als sterattractie van Buffalo Bills Wild West, een circus rond het leven in het Wilde Westen. De onderneming werd met straffe hand geleid door William Frederik Cody (1846-1917), Buffafo Bills echte naam.




Buffalo Bill 'in his prime'

Eerder dat jaar was Buffalo Bills Wild West een doorslaand succes op de Wereldtentoonstelling in Parijs. Veel buitenlandse bezoekers kwamen zelfs speciaal voor Bill en zijn capriolen naar de Franse hoofdstad. Bill rook business. Ook een Barcelonese theaterimpresario zag veel peseta´s aan de horizon. In een wip was de zaak beklonken.

The Great Exhibition of Frontier Life, zoals de show in publiciteitsmateriaal werd genoemd, arriveerde op 18 december voor een vijfweeks verblijf in de Catalaanse hoofdstad.  De tweehonderd ‘roodhuiden’, cowboys en cowgirls, 150 paarden en twintig buffels kwamen per boot uit Marseille.  De tenten werden opgeslagen in de Eixample, op een braak stuk liggend terrein aan de carrer Aribau.

De grote man zelf reisde per trein naar Barcelona. Daar nam hij zijn intrek in het luxueuze Cuatro Naciones hotel aan de Ramblas, de enige straat waarop Barcelona in Annie Oakley´s ogen trots kon zijn.

Indianenverhalen 

Indianen-, of, zo u wilt, wild-west-verhalen over Bill in Barcelona zijn er in overvloed:
drie tot veertien  - de ‘bronnen’ verschillen - leden van het gezelschap overleden aan de Spaanse griep; twee Indianen kidnapten een paar kinderen en peuzelden ze vervolgens vrolijk op; Buffalo Bill zelf redde de buitenechtelijke zoon van Sioux-opperhoofd uit de krochten van een bordeel op de flanken van de Tibidabo.


twee Indianen kidnapten een paar kinderen en peuzelden ze vervolgens vrolijk op
En dan werd de stoere revolverheld ook nog eens geplaagd door een opspelende kies. In het Hospital de Sant Pau in Raval werd het kreng getrokken en vervolgens zorgvuldig opgeborgen.


Tweehonderd bedelaars

In haar onvoltooid gebleven autobiografie doet Anne Oakley (1860-1926) naast het citaat hierboven nog
De jonge Annie Oakley

meer negatieve duiten in het zakje:
dat het halve circusgezelschap op een gegeven moment ziek was; dat het maar een haar gescheeld had of de hele show was in quarantaine beland. En dan die armoede in de stad:

Mr B. and Johnny went to the butcher shop for a christmas turkey. The dealer asked them if they would have a wing, a leg, liver of gizard. He could not believe that anyone would buy a whole turkey. Two hunderd beggars followed them and the turkey and the butcher sent a armed guard along.

Merry Christmas Mr. Cody!

Zwaar overdreven, stelt de Schotse Buffalo Bill vorser Chris Dixon in zijn Annie Oakley in Barcelona lezing. Barcelona was immers de rijkste stad van Spanje op dat moment. Mensen daar konden echt wel een hele kalkoen kopen. Een poging om leuk te zijn van Annie, dat kalkoenverhaal, concludeert hij dan ook.

Vals geld 

Ingetogen maar beslist maakt Dixon vervolgens gehakt van de meeste wilde ‘Buffalo Bill in Barcelona’ verhalen. Sommige stammen al van tijdens Bills verblijf in de stad. ‘Een vijfde van de toegangskaarten van de eerste twee shows is betaald met vals geld’, berichtte de krant El Diluvio vlak voor nieuwjaar. Alleen, zo merkt Dixon op, verscheen het bericht wel op 28 december, de Spaanse 1 april en de dag dat de Catalaanse kranten massaal fake-berichten plaatsen.

De prijzige toegangskaarten zouden, naast de koude en de griepepidemie een belangrijke oorzaak zijn dat het publiek wegbleef. Een volgende mythe. De kaarten waren inderdaad duur: 1 tot ruim 5 peseta´s, een kapitaal voor de meeste mensen. Toch werd de show goed bezocht. Op sommige dagen waren de zevenduizend plaatsbewijzen zelfs uitverkocht. En in de kranten verschenen juichende recensies.


De Catalaanse satirische pers vermaakte zich opperbest met Buffalo Bills show.

Buffalo Bills verblijf in Barcelona was dan ook niet de ramp die er later van is gemaakt.  Geen huge succes, maar wel een qualified succes, concludeert taalkundige Dixon met wetenschappelijke precisie.

Anti-Spanje
En Annie Oakley? Was zij een scherpschutster zonder oog voor schoonheid? Hadden de jaren vertroebeld ? Of ging het om anti-Spanje sentiment?
Het laatste, vermoedt Chris Dixon. Oakley´s negatieve oordeel over Barcelona moet zijn oorzaak  hebben in de steeds slechtere verhoudingen tussen de VS en Spanje, culminerend in de Spaans-Amerikaanse oorlog van 1898. 


Annie Oakley had een bloedhekel aan Spanje en Spanjaarden

Dixon heeft op zijn minst een punt. Je kunt ook zeggen: Annie, zeker de latere Annie, had een bloedhekel aan Spanje en Spanjaarden. In april 1898 stuurde ze de volgende brief aan de Amerikaanse president William McKinley:

Dear Sir,
I for one feel confident that your good judgment will carry America safely through without war. But in case of such an event I am ready to place a company of 50 lady sharpshooters at your disposal. Every one of them will be an American, and as they will furnish their own arms and ammunition, will be little, if any, expense to the government.


Annie Oakley in 1922: nog steeds strijdlustig.
Een treffend staaltje vaderlandsliefde, slechts overtroffen door de testosteronversie van Oakley´s baas. ‘How I could drive Spaniards from Cuba with 30.000 Indian braves’,  trompetterde William Cody op 3 april 1998 in een lokale krant.

De Amerikaanse regering ging niet op beide voorstellen in. Later die maand deed Cody nog een dramatische oproep tot militair ingrijpen op Cuba. Toeval of niet, maar een paar dagen daarna was het oorlog.

Gebalsemd
Leden van de Rough Riders, een befaamd cavalerieregiment dat tijdens de oorlog op Cuba vocht, deden later mee aan Buffalo Bills Wild West. In de show speelde ze de slag bij San Juan na, een belangrijk overwinning van de VS op de Spanjaarden. Jarenlang vormde juist dit onderdeel de climax van de voorstelling.

Geen wonder dat Oakley en Cody niet terugkeerden naar Barcelona. Op 20 januari 1890 waren ze voor altijd weggevaren, met bestemming Napels, de volgende stop tijdens de European Tour. Op de Barcelonese verlieslijst: één persoon (spreekstalmeester Frank Richmond, overleden aan ‘natuurlijke oorzaken’) en één kies.


Het lichaam van Richmond werd gebalsemd en naar Amerika vervoerd. De kies bleef achter in Barcelona. Daar was zij te zien in het anatomisch museum van het Hospital de la Sant Creu i Sant Pau. Totdat in 2005 de renovatie van dit meesterwerk van Lluís Domènech i Montaner begon en het laatste spoor van Buffalo Bills verblijf in Barcelona op mysterieuze wijze verdween.





BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

14-12-13

De favoriete wintertapa in Barcelona



Al het goede komt van boven. Zo ook de churro. Gedoopt in stroopdikke chocolade is deze gefrituurde deegsliert de favoriete wintertapa van veel Barcelonezen.

De churro werd lang geleden uitgevonden door een bergherder ergens in Noordwest Spanje. De man trok daar rond met zijn Churra-schapen. In de ochtendkou gaat een knapperig warm broodje er natuurlijk altijd in. Maar vind maar eens een oven hoog in de bergen. Op een dag kreeg de herder een ingeving. Boven een houtvuurtje frituurde hij wat deegslierten, gemodelleerd naar de hoorns van de Churra-bok. Het resultaat was verrassend lekker.

Eenmaal beneden verspreidde de herder de blijde boodschap. Met succes. Begin negentiende eeuw was een Spaanse fiesta zonder churros eigenlijk al ondenkbaar.

Een mooi verhaal, maar hoogstwaarschijnlijk niet meer dan dat. De Chinese churro heet Youtiao. Deze werd vermoedelijk door de Arabieren en/of Portugezen meegenomen naar het Westen en daar aangepast aan lokale smaken.

Niet van boven dus komen ze, de churros, maar uit het Oosten.

Hemels lekker blijven ze.

De lekkerste 'churros con chocolate' van Barcelona eet in je het befaamde chocoladestraatje, carrer de Petritxol.







BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

03-12-13

Zelf ontdekken: het kleine landschap van Barcelona

 Wie van het water van de Canaletes drinkt, wordt verliefd op Barcelona en keert altijd weer terug.
Je vind deze anekdote over de fontein aan de Ramblas in elke toeristische gids. Maar Barcelona heeft talloze van dergelijke plekken met een verhaal of verhaaltje. Meer of minder bekend, behoren ze tot het  collectieve geheugen van de stad. Om te voorkomen dat ze daaruit verdwijnen, ontwikkelde de gemeente het project Petit Paisatge de Barcelona. Met behulp van een app loop je je eigen route door het Kleine Landschap van de stad. De app heeft ook een Engelse versie. Er zijn drie categorieën (Landscapes, Party Walls en Shops) die je net zoveel kunt mixen als je wilt. Hieronder drie voorbeelden uit elke categorie:


Landscapes: Canonge’s posters, carrer del Pas de l’Ensenyança en Plaça Reial

Known as the Catalan Merlin, Canonge was a famous magician in America and a good part of Europe, combining this profession with that of a shoe shine. In Barcelona there are two nineteenth century posters that commemorate him: one located in plaça Reial, where he worked as a shoe shine, with the other on carrer del Pas de l’Ensenyança, where he appears consecrated as a magician with a rabbit coming out of a top hat.


Party Walls: The Cats Party Wall, carrer d’en Xuclà, 5
 Before being refurbished, the remains of what was an old adjoining building could clearly be seen on this party wall (stairs, remains of walls, the different colours of the walls ...). The work on this wall aims to evoke the memory of life here through a mural which shows the illustrations of cats that were there before. This refurbishment provides a new backdrop to the square that neighbours, significantly, have called "the Cats".



 

Shops: Ganiveteria Roca, Plaça del Pi 3
The basement of a building that has the oldest graffitos in Barcelona, Ganiveteria Roca knife shop set up there in 1916. What most stands out about the shop is the carpentry both in the store’s interior and exterior, which is of the so-called Viennese or Austrian Secessionist style, due to the fact the founder received his training in Solingen, Germany, and then Paris, hence the name of the shop "Solingen, Paris, Barcelona."


Je kunt de app downloaden op: www.bcn.cat/paisatge



BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

02-12-13

Hervonden herinneringen

Straatbeeld in Sarrià, rond 1900. (foto: Frederic Borda Altariba/AFB)

 
December. Tijd van inkeer en terugkijken. Ook in Barcelona. Het fotoarchief van de stad gaat terug naar rond 1900, naar het Barcelona buiten de wirwar van Ciutat Vella en de strakke geometrie van de Eixample.
De 150 opnamen genomen in rond de Sierra Collserola tonen hoe landelijk dorpen als Sarrià (pas sinds 1921 deel van Barcelona) begin vorige eeuw nog waren.
 
Het klooster van Pedralbes, rond 1900. (foto: Jaume Anglada/AFB)

Els Quatre Gats
Rond diezelfde tijd bleven in het centrum van de stad de klanten van café Els Quatre Gats steeds meer weg. Vlak voor het ooit populaire artiestencafé in 1903 zijn deuren sloot, richtten 14 winkelbedienden er nog gauw een eigen vakbond op, het Centre Autonomista de Dependents del Comerç i la Indústria (CADCI).
Het project van de ‘saltataulells`’ (toonbankspringers) was een succes. Het CADCI werd een vooraanstaande linkse vakbond en een belangrijk centrum van het Catalanisme. Later, tijdens de burgeroorlog, was het vakbondskantoor aan de Rambla de Santa Mònica een logistieke schakel in het verzet tegen Franco.
het enorme CADCI-archief viel in handen van de dictator
CADCI-Lidmaatschapskaarten.
Na de inname van Barcelona in februari 1939 eindigde het enorme CADCI-archief in handen van de dictator, evenals dat van de Catalaanse regering en ander Catalaanse instituties. De geconfisqueerde documenten belandden uiteindelijk in Salamanca. Daar gebruikten het regime de archieven voor de eigen dossiervorming over ‘vijanden van de staat´. 

Pas begin 2012 keerden de eerste ‘Papeles de Salamanca’ terug in de handen van de rechtmatige eigenaren of hun erfgenamen. Onder de documenten bevond zich ook een deel van het CADCI-archief. Een selectie is nu te zien in het Montjuïc-kasteel. Een intrigerende blik op de impact en omvang van de repressie van het Franco-regime in Catalonië.


Entorn 1900. Tot 17 mei 2014. Archivo Fotográfico de Barcelona. Plaça de Pons i Clerch, 2, 2a. planta. Maandag t/m vrijdag 09.00-14.00 uur. Woensdag en donderdag ook16.00-18.00 uur. Entree gratis.
www.bcn.cat/arxiufotografic

Els Papers de CADCI: Memòria Recuperada. Tot 1 juni 2014. Kasteel van Montjuïc, tentoonstellingszalen 16 en 17. Dagelijks 09.00-19.00 uur. Entree gratis. www.bcn.cat/castelldemontjuic



BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

24-11-13

Sneeuwvlokje is dood - Kuifje leeft


Vandaag al weer tien jaar dood: Copito de Nieve, (Floqueo de Neu in het Catalaans). Jagers ontdekte in 1966 de albino-gorilla in de binnenlanden van Equatoriaal-Guinea. Voor 15.000 peseta´s (zo´n 130 dollar) verkaste het dier naar de dierentuin van Barcelona. Daar was Sneeuwvlokje de sterattractie,  tot zijn dood op circa 40-jarige leeftijd in 2003.

Barcelonese onderzoekers ontdekten pas dit jaar de oorzaak van Sneeuwvlokje´s albinisme: inteelt. Boosdoener is een mutatie van het gen SLC45A2, waardoor het lichaam te weinig huidkleurstof aanmaakt. Voor een albino echter, moeten beide ouders het afwijkende gen hebben. De kans daarop is natuurlijk groter bij familiaire liefde. Het ADN van de witte gorilla vertoont dan ook 12% inteelt. Dat wijst volgens de onderzoekers op drie mogelijkheden: gevrij tussen opa en nicht, broer en zus of, in dit geval het meest waarschijnlijk, tussen oom en nicht. Een vrijpartij met uiteindelijk dodelijke gevolgen: Sneeuwvlokje stierf aan huidkanker.


Een vrijpartij met uiteindelijk dodelijke gevolgen: Sneeuwvlokje stierf aan huidkanker

Wat zich rond Sneeuwvlokje´s geboortejaar in de familie Koeman afspeelde, we weten het niet. Zeker is dat Meneer Hak (50 nu en springlevend) in zijn periode als FC Barcelona-speler niet de bijnaam Copito de Nieve had, zoals veel Nederlandse toeristen nog steeds denken. Blonde Ronald was hier Tintin. Kuifje dus.




BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

16-10-13

Barcelona houdt open huis




Casa Planells

Mooi die Arc de Triomf in Barcelona, maar kun je er ook op?

Eén weekend per jaar, tijdens 48 H Open House Barcelona! Een gratis architectuurfestival, dat 19 en 20 oktober voor de vierde keer plaatsvindt. Twee dagen lang bezoek je allerlei architectonische hoogstandjes van de Catalaanse hoofdstad die normaal zijn gesloten voor het publiek.

De Arc de Triomf is om veiligheidsredenen alleen toegankelijk voor  + 18, maar voor jong (en oud) blijft er genoeg te beleven. Er is keuze uit meer dan 150 locaties. Nieuw dit jaar zijn onder meer het gerenoveerde Teatre Principal aan de Ramblas (het oudste theater van Barcelona) en Casa Planells (Diagonal 332) van Josep Maria Jujol, Gaudí´s meest getalenteerde assistent.


 

Op de website van 48 H Open House vind je een handige kaart, met bij elke locatie de exacte openingstijden.



BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

15-10-13

Barcelona in 1964: polo-dames en barakken

Carles Barba i Massaggué (Terrassa, 1923) was in de jaren zestig een succesvolle wolhandelaar en als zodanig een gewaardeerd lid van de burgermaatschappij.  Tegelijkertijd was Barba een sociaal bewogen amateurfilmer, met een scherp oog voor de onrechtvaardigheid van het leven.  Dat leverde in 1964 deze prachtige documentaire over Barcelona op:


BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

13-10-13

11-09-13

Voorlopig resultaat Via Catalana: een spoorlijn

Precies een jaar na de massademonstratie voor de onafhankelijkheid volgt vandaag een nieuw vertoon van macht door de onafhankelijkheidsbeweging in Catalonië. De Via Catalana  is volgens de organisatoren een volgende stap op weg naar Catalonië als nieuwe Europese staat. De meer dan 300.000 deelnemers die samen de 400 kilometer lange keten vormen willen voor Spanje en de rest van wereld een beeld creëren van een Catalonië dat één en vastberaden is.


Het volk als leider
Het recht op zelfbeschikking wordt volgens recente peilingen verdedigd door zo´n 70% van de Catalanen; ruim 54 % wil onafhankelijkheid. Het grootste deel (70 %) van deze laatste groep bevindt zich volgens analisten aan de linkerkant van het politieke spectrum. Het streven naar onafhankelijkheid wordt de laatste jaren, en zeker sinds 2010 en het debacle  rond het autonomiestatuut  ( het Spaanse Constitueel Hof verwierp onder meer de wettelijke  grondslag van het begrip ‘ natie’ in de tekst), geleid door de civil society.  

Daarbij  gaat het om een mengeling van oud en nieuw. Nieuwe generaties Catalanen verdedigen de onafhankelijkheid op dezelfde manier waarop hun ouders en grootouders opkwamen voor `vrijheid, amnestie en autonomie´ (de kreet van de grote demonstratie op 11 september1977). Voor veel ouderen, de afgelopen decennia getuigen van de vele moeizame pogingen tot begrip tussen Spanje en Catalonië, is de huidige beweging een nieuw begin. 

De Catalaanse regering vandaag tijdens de bloemenhulde bij het standbeeld van Rafael Casanova, held van 1714. Vierde van rechts president Artur Mas. (foto El Periodico)

Radicale nationalist
Voor Artur Mas kwam die nieuwe start pas op 12 september vorig jaar. Gedwongen door de ‘bijzondere omstandigheden’ transformeerde Mas zich tot een radicale nationalist. Hij schreef nieuwe verkiezingen uit en vroeg de kiezers hem te helpen aan een ‘uitzonderlijke meerderheid’. Alleen op die manier zou hij hen kunnen leiden op de weg naar onafhankelijkheid. 



Mas verloor de verkiezingen. Sindsdien holt hij achter zijn volk aan
Mas en zijn CIU verloren de verkiezingen. Sindsdien holt hij achter (circa de helft van) zijn volk aan, terwijl links en rechts aan hem wordt getrokken. Regeren kan hij alleen nog met gedoogsteun van Esquerra Republicana Catalunya (ERC), een partij die al eind de jaren tachtig voluit voor de onafhankelijkheid koos. ERC wil een referendum ´ja of ja´ in 2014, evenals het burgerinitiatief Asemblea Nacional Catalana, organisatoren van de menselijke keten van vandaag. Aan de andere kant staan de christendemocraten van Unió (de U van CIU) en de grote Catalaanse ondernemingen, beiden tegenstanders van een Catalonië los van Spanje.

Om op adem te komen kwam de Catalaanse president dit weekend met een plan B: als het niet lukt om een referendum voor 2014 af te spreken met de regering Rajoy, dan maar plebiscitaire verkiezingen in 2016. Twee dagen later was Mas, gedwongen door de symboolkracht van ‘1714` weer terug bij 2014, maar dit keer met een referendum dat door Spanje ‘getolereerd`  zou moeten worden.

Desastreuze consequenties
De reactie van de Spaanse regering laat weinig ruimte voor vragen. Spanje zal met geen enkel referendum instemmen, verklaarde minister van Buitenlandse Zaken José Manuel García Margallo gisteren bij de opening van het Foro España Internacional, een promotie-instrument van het Spaanse bedrijfsleven. Catalonië moet maar eenzijdig de onafhankelijkheid uitroepen (waar ERC toe bereid is), met ‘desatreuze consequenties’’ - de minister noemde verlies van het EU-lidmaatschap, en 20-25 % minder BNP. En de Via Catalana van vandaag? ´Die leidt nergens naar toe.´

Want Catalonië is geen Baltische staat, weet de ervaren diplomaat García Margallo als geen ander;  geen enkele politieke grootmacht, noch de EU, heeft belang bij een onafhankelijk Catalonië. Toen Artur Mas zich vorig jaar meldde in Brussel had dan ook niemand tijd voor hem. Oude wonden gingen open. Mas´ mentor, de ‘eeuwige` (1980-2003) president Jordi Pujol mocht zich in het buitenland graag presenteren als staatshoofd. In 1990 werd hij na veel gelobby zeven minuten ontvangen door Ronald Reagan. Als de Govenor of Catalonia.


Fer país
Madrid nam Pujol wél serieus, noodgedwongen. Pujol was graag bereid linkse en rechtse minderheidsregeringen te steunen, maar niet voor niets natuurlijk. Een belastingverlaging hier, een versoepeling van het arbeidsrecht daar. Met de eeuwige dank van zakenman Joan Rosell, jarenlang voorzitter van Catalaanse werkgeversorganisatie en sinds 2011 voorman van de Spaanse versie.

Want bij het fer país (‘land maken’)  van Pujol gingen de belangen van de heersende zakenklasse boven alles. Wat dat betreft was er 2010 bij het aantreden van Pujols politieke erfgenaam, de technocraat Artur Mas, niets aan de hand. Tot deze zich een jaar geleden  ontpopte als een revolutionair die dreigend zwaaide met de estelada, de vlag met de ster en symbool van de strijd voor een onafhankelijk Catalonië.  Dreigen deed Pujol alleen met de senyera, de officiële vlag van Catalonië, en uitsluitend in noodgevallen.

Inmiddels lijken de zaken, tegen alle uiterlijke schijn in, als vanouds.  Zie het voorlopige resultaat van een jaar lang V een spoorlijn naar de Barcelonese haven. Spanje´s  minister van Verkeer en Waterstaat Ana Pastor kwam het protocol voor de lijn begin september zelf inzegenen in Barcelona. ‘De kunst van het politiek bedrijven is het niet verkondigen van dwaasheden’, merkte de minister wijsneuzig op. Artur Mas zweeg en dacht aan Jordi Pujol.

Vanmiddag om vier uur Via Catalana. In Barcelona regent het op dit moment. Van de Catalanen bleef 46 % toch al thuis.










03-09-13

Hand in hand voor Catalonië

Via Catalana op de Chinese Muur...
Een succesnummer moet je herhalen, dachten de Catalanen van het burgercollectief Asemblea Nacional Catalana (ANC). De Baltische staten organiseerden op 23 augustus 1989 een 600 kilometer lange menselijke keten voor de onafhankelijkheid. Korte tijd later waren de soevereine staten Litouwen (1990) Letland, Estland (beiden 1991) een feit.

Voor zo´n ‘Via Catalana’ komt eigenlijk maar één dag in aanmerking: la Diada, de Catalaanse nationale feestdag op 11 september; de dag waarop de troepen van Filips V Barcelona innamen, nu bijna driehonderd jaar geleden. Sinds die gebeurtenis in 1714 is Catalonië geen staat, zeggen nationalisten, maar slechts een natie – en ook dat laatste wordt ontkend door ´Madrid´, gesteund door het Spaanse Constitutioneel Hof.

De Catalaanse weg zal op 11 september zo´n 400 kilometer lang zijn en lopen van Alcanar in het diepe Zuiden naar Le Perthus, het eerste dorp aan de Catalaanse kant van de grens met Frankrijk Al meer dan 350.000 personen hebben zich ingeschreven bij het ANC. Voorafgaand aan de grote dag in eigen land wordt in het buitenland flink geoefend. Vanaf half juli zijn wereldwijd al meer dan 90 korte ´wegen´ georganiseerd, tot op de Chinese Muur toe. De komende dagen staan menselijke ketens gepland in onder meer Dublin, Sidney en Lima.

 

... voor de Houses Of Parliament,  Londen...
Internationale aandacht
De ANC organiseerde vorig jaar op 11 september de grote massademonstratie in Barcelona, Toen onder het lemma Catalonië, nieuwe staat van Europa. De manifestatie, met zo´n 1,5 miljoen deelnemers een groot succes, was vooral richting Madrid gericht.

Dit keer is de noemer Catalaanse weg naar de onafhankelijkheid en gaat het vooral om internationale aandacht. Die is hard nodig, want de Catalaanse zaak krijgt tot nu toe nauwelijks politieke steun uit het buitenland. Bij die steun gaat het in eerste instantie niet eens om de onafhankelijkheid, maar om het recht van de Catalanen om zich via een eigen referendum uit te spreken over de eigen toekomst





De regering in Madrid zegt ‘nee’ tegen een  referendum, zwaaiend met de Spaanse grondwet

De conservatieve regering in Madrid zegt ‘nee’ tegen een Catalaans referendum, zwaaiend met de Spaanse grondwet. Die wet zegt dat over de toekomst van (delen van) Spanje alleen het Spaanse volk als geheel kan beslissen.
...Stanley Park, Vancouver.


Voor de regering van premier Rajoy is het toestaan van een referendum min of meer synoniem met de Catalaanse onafhankelijkheid. Die angst lijkt, op dit moment althans, zwaar overdreven. Volgens een recente poll zou bij een mogelijk referendum ongeveer 54 % van de Catalanen voor  de onafhankelijkheid stemmen. Een smalle basis voor een reuzenstap.


 

Rond de Sagrada Famila
De route op 11 september door Barcelona, de ‘toekomstige hoofdstad van de staat Catalonië’ (ANC) vind je hier. De menselijke keten omcirkelt onder meer de Sagrada Familia en het Catalaanse parlement in het Ciutadella-park.





BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

28-08-13

De bloemen van Manuel Fraga

De Dag van de Toerist, augustus 1967. Toeristen op de Rambla de las Flores - officiële naam: Rambla de Sant Josep - worden verrast met een bloemetje. (foto: Carlos Pérez de Rozas /AFB)

Voor elke Rambla-toerist een bloemetje. Dat kon nog in 1967. Spain is Different was de kreet waarmee, Franco´s minister van ´Informatie en Toerisme´ Manuel Fraga buitenlandse bezoekers lokte. Met succes, maar vooralsnog waren het vooral sol y playa,  zon en strand, en niet de lokale steden die voor de meeste Spanje-gangers het verschil maakten






Het Grote Gladstrijken  
Fraga met de 'Spanjaard van de 20ste eeuw`

Jaren van Verleiding waren het, en ook van Het Grote Gladstrijken. In 1964 presenteerde Fraga het zilveren jubileum van het einde van de burgeroorlog als ´25 jaar vrede in Spanje´ en als een grote overwinning voor Franco.

In Barcelona werd de ooit zo rebelse Rambla  “een folkloristische en toeristische mijlpaal, zonder geheugen, zonder geschiedenis van strijd en revoluties, zonder bloed, inkt of buskruit. […] Populaire demonstraties werden beperkt tot het vieren van overwinningen van Barça en winnende loten in de Kerstmis loterij” (onderzoeksjournalist Xavier Montanyà in La Guia Secreta de La Rambla, 2010).

 




De straat is van mij
‘De straat is van mij´, luidt een beruchte uitspraak van Fraga, minister en vice-premier in het eerste kabinet na de dood van Franco. Op 3 maart 1976 schoten zijn ordetroepen in de Baskische stad Vitoria vijf stakers dood. Fraga heeft zich nooit verontschuldigd voor de slachtpartij. Noch voor de duizenden slachtoffers van het Franco-regime. Franco was de grootste Spanjaard van de twintigste eeuw, hield hij tot het eind van zijn leven vol.




 

 
Vitoria, 3 maart 1976.


 Fraga heeft zich nooit verontschuldigd voor de slachtpartij



Manuel Fraga overleed begin vorig jaar, op 89-jarige leeftijd.

Honderden bloemenkransen wachten op de begraafplaats van Perbes op de kist van Manuel Fraga. ( de rechtse krant ABC, 17-1-2012)
.



Liefde voor de vrijheid
¨Liefde voor Spanje, liefde voor de vrijheid`. Aldus de kop boven het artikel dat de Spaanse president Mariano Rajoy schreef voor de conservatieve krant El Mundo na het overlijden van Fraga. Manuel Fraga was in 1976 oprichter van de Alianza Popular. De partij ging in 1889 verder als Partido Popular (PP). Fraga was tot zijn dood ere-voorzitter van PP, waarvan Rajoy sinds 2004 leider is.




In memoriam Manuel Fraga:


30-07-13

Nieuw monument in Barcelona: De soldaat die met de ogen dicht schiet


Reluctant Warriors heet het boek van historicus James Matthews uit 2012 over de Spaanse Burgeroorlog. De recensie in El País van de net verschenen Spaanse vertaling maakt nieuwsgierig. Matthews beschrijft het conflict namelijk uit een ongebruikelijk perspectief: dat van degenen die gedwongen moesten vechten. 


Voor Orwell-fans en anderen die denken dat de Spaanse Burgeroorlog vooral werd uitgevochten door vrijwilligers eerst wat cijfers:
De Republiek riep in de loop van de oorlogg 1,7 miljoen mannen onder de wapens, Franco dwong ongeveer 1,2 miljoen landgenoten tot vechten. Ter vergelijking: in de eerste maanden van de oorlog vochten 120.000 Republikeinse vrijwilligers (militieleden en soldaten) aan het front; aan Franco´s zijde streden 100.000 soldaten vrijwillig. Madrid had in 1936 anderhalf miljoen inwoners: nauwelijks 10.000 Madrilenen vertrokken uit eigen beweging naar het front. In Barcelona (circa één miljoen inwoners) deden 5000 inwoners van de stad hetzelfde. 



Barcelonese vrijwilligers vertrekken naar het front in Aragón.

De getallen voor Madrid en Barcelona heb ik uit een indrukwekkende column van Antonio Muñoz Molina. De Spaanse schrijver las het boek van Matthews vorig jaar. De leeservaring bracht hem naar zijn eigen herinneringen aan reclutas forzosos, dienstplichtigen.


'Iemand die mij niets had gedaan, waarom zou ik die willen doden?'

Muñoz Molina groeide op in Úbeda, in de Andalusische provincie Jaén. Als kind hoorde hij hoe de oudere mannen van Úbeda terwijl ze op het land werkten herinneringen ophaalden aan de oorlog:
 ‘Allemaal waren ze soldaat geweest in het republikeinse leger, niet uit keuze, niet uit strijdbaarheid, maar gedwongen, door het lot, omdat na de bloedige splitsing van ons land onze provincie viel onder het gebied dat werd gecontroleerd door de legitieme regering . […] Ze spraken over luizen, honger, gebrek aan snuiftabak, de kou. Ze spraken over de dwaasheid van oorlog met een sarcasme zeer vergelijkbaar met dat van de soldaat Schwejk. […] Bijna allemaal vertelden ze dat ze altijd geschoten hadden met hun ogen dicht. Ze zeiden het met een totale vanzelfsprekendheid, alsof dit het enige redelijke gedrag was. “Iemand tegenover mij, die ik niet kende en die mij niets had gedaan, waarom zou ik die willen doden?”’ 



Plein van de Onbekende Militie
Op een dag in 1937 greep in Barcelona iemand een pot teer en schreef op de Santa Maria del Pi: 'Plaça del Milicià Desconegut', Plein van de Onbekende Militieman.


Het anonieme eerbetoon was tijdens de Franco-dictatuur afgedekt met een plaat. Het plein heette weer net als vroeger (en nu) Plaça de Sant Josep Oriol. Na de dood van de dictator in 1975 werd het afdeksel verwijderd. De letters waren na al die jaren sterk vervaagd. Pas sinds een restauratie van de Santa Maria del Pi een paar jaar geleden hebben ze weer hun oude kracht.


Toch worden ze door verreweg de meeste toeristen niet gezien.  Maar nu heb ik, dankzij Antonio Muñoz Molina, een idee om ze de ogen te openen: een tweede monument, pal vóór  de 'Onbekende Militie´. Een beeld van een man, te opmerkelijk om blind voorbij te lopen.


 'De soldaat die met de ogen dicht schiet'
 

James Matthews. Reluctant Warriors: Republican Popular Army and Nationalist Army Conscripts in the Spanish Civil War, 1936-1939 (Oxford Historical Monographs, 2012).



BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

28-07-13

Barcelona onder Franco (2)



Dit bericht verscheen in een buitengewone editie van El Correo Catalan op 27 januari 1939, dus de dag na de inname van Barcelona door de troepen van de Franco. Het  kwam de krant te staan op een verschijningsverbod van drie weken, opgelegd door de chef van de bezettingsdiensten (jefe de los servicios de occupacion)
De zonde van El Correo Catalan was - slechte gewoonte uit de tijd van de Republiek! -  het schrijven van ‘Joventut Tradicionalista de Barcelona’, in het Catalaans dus.

El Correo Catalan was verbonden met Solidariat Catalana een vroege en kortstondige (1906-1909) poging alle richtingen binnen het Catalanisme te verenigen. Vanaf 1912 was de katholieke en conservatieve krant tweetalig; een deel van de kopij was in Catalaans, een ander deel in Castilliaans geschreven. De dictatuur van Primo de Rivera maakte dat de krant vanaf 1923 alleen nog Spaanstalig was .


De krant verscheen voor het laatst op 20 juli 1936, de dag dat de arbeiders en  veiligheidstroepen  de militaire opstand tegen de Republiek neersloeg. Het gebouw van El Correo Catalan werd geconfisceerd door de anti-Stalin (en anti-clerici) communisten van de POUM. Van de  katholieke persen rolde voortaan de  POUM-partijkrant Avant. (Vooruit). Deze verscheen in het Catalaans, maar na een paar dagen al werd de taal Spaans en de naam La Batalla (De Strijd). Onder druk van het Stalinbewind legde de Republikeinse regering in juni 1937 La Batalla een publicatieverbod op, al verscheen de krant in Barcelona nog wel clandestien. El Correo Catalan verscheen vanaf 14 februari1939 weer dagelijks.  In 1985 stopte de krant, gedwongen door slechte verkoopcijfers.
 

De cellen van de Republikeinse militaire (SIM, Servicio de Investigación Militar)  inlichtingendienstt  leverden overvloedig materiaal voor de franquistische propaganda: georganiseerde excursies naar diverse locaties (vooral San Elias), kranten en tijdschriftenartikelen, verklaringen van gevangenen, foto´s. De gravure is een reconstructie van een txeca in het Convent de Les Magdalenes gepubliceerd in  het tijdschrift Fotos (Donosti/San Sebastian AvdN),  op 11 februari 1939.

Sant Elies/Elias was de beruchtste van de ongeveer 20 txecas (Spaans: checas) van Barcelona; naar Sovjetvoorbeeld opgezette gevangenissen, met piepkleine cellen, zonder ramen of tralies. Wie in Sant Elies terechtkwam, wist dat het met hem gedaan was. Op een dag werd je meegenomen en afgemaakt.  De excecuties vonden plaats langs de nabijgelegen Arrabassada (de toen nog stille weg door de Collserola-heuvels naar Sant Cugat del Vallès), op het kerkhof van de wijk Les Corts en dat van het voorstadje Montcada.




Een foto uit El Correo Catalan van 24 februari 1939. In deze toren aan de Avinguda del Tibidabo zat een revolutionaire rechtbank, onder voorzitterschap van  de anarchist Aurelio Fernández. De reportage is getiteld  'De vervolgers van de chekas' . Een van de koppen luidt: 'Moorden en orgies in de Toren van de Terreur´.

De checas werden gebruikt voor propaganda, maar dat maakt hun bestaan en dodelijke consequenties niet minder reëel.  De historicus César Alcalá, schrijver van het boek Las checas de Barcelona, noemt in een interview een aantal van 8352 slachtoffers, waaronder ruim 2000 geestelijken. De checas waren vanaf  de militaire opstand in juli 1936 een terreurinstrument  van de anarchisten (CNT-FAI) en de Moskou-getrouwe communisten (PSUC).  Vanaf mei 1937 stonden  de checas onder controle van de door een stalinist geleide SIM. Tijdens het SIM-bewind vonden de ergste martelingen plaats, stelt Alcalá. In die periode werden volgens hem ook 137 ‘linksen' (uiteraard geen stalincommunisten) de dood.


De helft van de mililtieleden en vluchtelingen  naar Frankrijk is al via Irún teruggekeerd in het ´España nacional´.

Eerste pagina van Hoja Offical del Lunes,  gepubliceerd door de persvereniging van Barcelona.  Het gaat om  het tweede nummer dat verscheen tijdens de Franco-periode, daterend van 13 februari 1939. Natuurlijk is het nieuws vals.


Extra: De vroegtijdige dood van Lluis Companys.



Nog een tamelijk tendentieus bericht, van eerder datum:
 'Companys vermoord door de anarchisten, zeggen ontsnapten aan die hel', kopt de Baskische krant Unidad op 6 mei 1937. 
De Catalaanse president werd ruim drie jaar later door de Franco-autoriteiten in het kasteel van de Montjuïc geëxecuteerd, op 15 oktober 1940.

(Met dank aan Nick Lloyd)

Tekst en beeld:  Edmon Vallès,  Història Gràfica de Catalunya Sota el Règim Franquista 1939/1975.  Editicions 21, 1980.
Cursieve tekstfragmenten en Extra´s: Ad van der Neut



Edmon Vallès
Edmon Vallès (Mequinenza Aragón 1920- Barcelona 1980) was politiek actief en werkte als
vertaler, maar maakte vooral naam als journalist en historicus.
Als soldaat vocht hij vanaf 1938 aan Republikeinse zijde tegen Franco. Na de oorlog vluchtte hij net als duizenden anderen naar Frankrijk. In 1944 keerde hij terug naar Spanje. Vallès ging rechten en journalistiek studeren in Barcelona en werd ook politiek actief. In 1945 is hij een van de oprichters van de clandestiene Moviment Socialista de Catalunya.(MSC). Uit de MSC ontstaat in 1974 de Reagrupament Socialista i Democràtic de Catalunya, twee jaar later omgedoopt tot Partit Socialista de Catalunya-Reagrupament (PSC-R). Deze partij doet in 1977 mee aan de eerste democratische verkiezingen na de Franco-dictatuur, als deel van het Pacte Democràtic per Catalunya, een Catalaans-nationalistische coalitie.

Edmon Vallès was in 1968 oprichter van het historische tijdschrift Historia y Vida. Over zijn ervaringen tijdens de Spaanse Burgeroorlog schreef hij het boek Dietari de Guerra 1938-1939 (1980). Vallès’ magnum opus is de zesdelige serie Història gràficia de Catalunya, een geschiedenis in beelden van Catalonië in de periode 1888-1975, met commentaar van Vallès.
Aan de correcties van het laatste deel, dat over Catalonië onder Franco, werkte Vallès tot enkele uren voor zijn dood. Foto´s en commentaar maken het boek een fascinerende kroniek van het leven in Catalonië tijdens de dictatuur. Een periode die in 1980 nog maar nauwelijks geschiedenis was…




BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona en Catalonië op onze Facebook pagina!

26-07-13

Bommen op Barcelona - de lelijke oorlog en de mooie foto

De lelijke oorlog



De dag en de feiten
Op 19 februari 1938 tussen 12.10 uur en 14. 15 uur bombardeert de Aviazone Legionaria van Musssolini de Eixample en de haven van Barcelona. De 27 bommen veroorzaken 163 doden en 196 gewonden. De vader van Alfons Cànovas sterft terwijl hij aan het werk is in zijn groetentuin vlakbij het Palau de Mar.

Het verhaal
Alfons Cànovas (95):  "Ik was aan het front toen mijn vader stief. Toevallig ontmoeten de drie oudste broers elkaar die dag in Alfambra, Teruel; de oudste was oorlogscommissaris en hij vertelde ons dat hij zich zorgen maakte omdat er nieuws was over een zwaar bombardement op Barcelona, met veel schade in Barceloneta. Het duurde zeven dagen voordat we wisten dat onze vader tijdens het bombardement was gedood."


Italiaanse bommenwerper vanaf Majorca op weg naar Barcelona






"Voor mijn vader was naar Spanje gaan een avontuur"

 















Luigi Costa (1917-2010) was een van de piloten die dag in januari 1938. Zijn dochter Rosina: “Hij was jong, negentien, voor hem was naar Spanje gaan een avontuur.”

Deze week vroeg Rosina Costa namens haar vader vergeving aan Alfons Cànovas. Cànovas: “We vormen una bella stampa, een mooie plaat. Ik koester geen wrok”

De bella stampa:

http://bit.ly/1bOH66J



bron citaten: El País, 25 juli 2013