28-12-12

Oudejaar in Barcelona – heksen en Januskoppen




Por San Silvestre, entran las brujas por la ventana.
 


Die oude versjes, daar zit meestal een kern van waarheid in, dus is het oppassen in Barcelona de laatste dag van het jaar. Voor je het weet vliegt er een heks door je raam.  Het is tenslotte de dag van Silvester, hún beschermheilige en dat vieren de Catalaanse heksen volop. 

Is het op 31 december volle maan, dan is het zelfs dubbel feest. De heksen kunnen dan hun levenskrachten vernieuwen door staande op de daken hun blote konten richting de ´koningin van de nacht´ te keren. 

Zoals altijd snijdt het mes aan twee kanten. In vroege tijden was zo´n heldere oudejaarsavond voor de Barcelonezen namelijk hét moment om op simpele wijze de locale buurtheksen op te sporen. “Hé, wat doet buurvrouw Montse nou, daar op het dak?!”

Feestje, dames?

 

De man met de neuzen

Toen en nu was het overdag eerst speuren geblazen voor de kinderen. Opdracht: zoek l´home dels nassos, de man met de neuzen. Hint: hij heeft net zoveel neuzen als het jaar dagen telt. En de kleine Sherlocks op de laatste dag van het jaar maar zoeken naar een man met 365 neuzen.

Vroeger kon je de veelneuzige man vinden voor de Llotja, de oude beurs aan het Plaça del Palau. Klokslag twaalf middernacht stond hij daar op een podium, gekleed in de talloze lakens waarmee hij zijn 365 Nieuwjaarsneuzen kon snuiten.

Tegenwoordig neemt hij in heel Catalonië de gedaante aan van een capgros, ofwel een groot hoofd – op een lichaam dat vele maten kleiner is. Volgens sommige historiografen is deze carnavaleske figuur de personificatie – ‘verhoofding’  zou een beter woord zijn – van een antieke mondelinge traditie waarin sprake is van een vruchtbaarheidgod die woont in de Boom van de Neuzen. De boom op zijn beurt zou het jaar symboliseren, zoals verwoord in het volgende raadseltje: 


Un arbre amb dotze branque
s/een boom met twaalf takken
a cada branca quatre nius /aan elke tak vier nesten
a cada niu set ouets / in elk nest zeven eieren
i cada ouet esta batejadet / en elk ei heeft zijn eigen naam



Januskop

De neuzenman van Barcelona echter, is vermoedelijk een afstammeling van Janus, de Romeinse god van verleden en toekomst. De Barcelonese Janus heeft de kop van een bejaarde zeeman (het oude jaar), maar draagt ook een kindersnuit bij zich, die hij af en toe opzet, als symbool voor het jaar dat komen gaat.

´s Ochtends maakt Nassos met zijn gevolg een ronde door de oude binnenstad, deelt neuzen uit en verzamelt de nieuwjaarswensen van de Barcelonezen. De tocht eindigt op het Plaça de Sant Jaume, waar regering en stadsbestuur de sleutel van het nieuwe jaar krijgen aangeboden. 


Om half zes ´s middags vervolgens, is het tijd voor de Cursa del Nassos, Barcelona´s eigen Sylvesterloop. De wedstrijd mag dan zijn naam dragen, Nassos rent zelf niet mee. Hij lost het startschot en gaat dan naar huis. Lekker vroeg naar bed die avond, want morgen wacht weer een dag vol neuzen.



Gelukkig Nieuwjaar alvast! Groeten uit Barcelona is tot 8 januari met vakantie.

BCN BITES - kijk voor meer nieuws over Barcelona, Catalonië en soms zelfs Spanje op onze Facebook pagina!

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen