08-12-12

De beschermengel van Barcelona


Hoe komt Barcelona aan haar beschermengel?

Kwestie van een goede pestepidemie.

En toeval. Dat wil dat op een goede dag in het jaar 1398  de monnik Vincent Ferrer arriveerde bij de Portal dels Orbs, de poort van de Blinden, juist toen daar een engel stond. De poort dankte haar naam aan de talrijke kreupelen, blinden en bedelaars die zich er dagelijks ophielden.

En die dag dus ook een engel, een zwaard geklemd in zijn (of haar, dat weet je nooit bij engelen) vuist.
Wat deed die engel daar? Dat wilde de nieuwsgierige Vincent ook dolgraag weten. Dus vroeg hij het de engel.
 “Barcelona beschermen. Orders van de Allerhoogste.”

Een duidelijk antwoord, dat geen ruimte liet voor verdere vragen. Eenmaal in Barcelona vertelde de opgewonden monnik de bewoners van de stad over het mirakel. De Barcelonezen echter - die ongelovigen!-  moesten slechts lachen om Vincent en zijn verzinsels. (Vermeld moet hier nog worden dat niet alleen de blinden, maar ook de kreupelen en de bedelaars bij de poort geen engel hadden gezien. Wonderlijk, inderdaad.)

Het lachen verging hen toen enige tijd later een pestepidemie uitbrak. Paniek. Totdat iemand zich de engel van Ferrer herinnerde.  Prompt begonnen de opportunistische  Barcelonezen met het brengen van offers aan de engel. En ja hoor, de pest verdween weer net zo snel als deze was gekomen.




Prompt begonnen de opportunistische Barcelonezen met het brengen van offers aan de engel

De engel kon niet meer stuk. De Portal dels Orbs heette voortaan Portal de l´Ángel. In 1466 verrees op de stadsmuur naast de poort een kapel, met daarin een levensgroot beeld van de aanbedene. Daar vierde men ook jaarlijks op 2 oktober het aan de gevleugelde gewijde feest van de granaatappels. Het gebeuren was vooral populair onder de zwangere vrouwen van de stad, die de gelegenheid te baat namen om de engel te vragen om een lang en vooral gelukkig leven voor hun kroost.

Eeuwige leven
Maar: alles en iedereen moet ooit sterven. Zelfs de middeleeuwse stadsmuren van Barcelona hadden niet het eeuwige leven. In 1854 werden ze – eindelijk, eindelijk! – afgebroken. En daarmee kwam ook het einde voor de kapel. 


 
Links de originele engel in de kerk van Sant Àngel Custodi in Hostafrancs. Het beeld werd in de Spaanse Burgeroorlog vernietigd. Het verhaal wil dat de engel niet blij was met de verhuizing naar Hostafrancs en evenmin met de kopie (rechts) die nu in de kerk staat.

Het engelenbeeld vond een tijdelijk thuis om de hoek, in de kerk van Santa Anna. In 1857 verhuisde het naar Hostafrancs, een buurt aan wat toen de rand van Barcelona was.

 

De Avinguda del Portal de l´Àngel zat voortaan zonder engel. Dat aan die hopeloze toestand - veel later -  een einde kwam, is te danken aan een Madrileen – ja, de wegen van de Allerhoogste zijn wérkelijk ondoorgrondelijk. Toen de in Barcelona levende en werkende beeldhouwer Ángel (sic!) Ferrant Vázquez (1890-1961) op z´n oude dag terugkeerde naar zijn geboorteplaats Madrid, schonk hij Barcelona bij wijze van afscheid het beeld van een engel.

Engel nummer 2 prijkt aan de gevel van Casa Jorba, de vestiging van warenhuisketen El Corte Inglés aan de Avinguda del Portal de l´Àngel.


Van een eigen kapel naar een warenhuis, in zekere zin kun je spreken van een degradatie. Wat wel weer mooi is: Casa Jorba, gebouwd eind jaren twintig, was het eerste commerciële gebouw van Spanje met een roltrap. Ook een weg naar het allerhoogste, zij het zonder hoofdletter.



Geschiedvervalsing? Op die oude prenten ziet iederéén de engel!
 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen