14-11-12

Één dagje het werk neerleggen? Barcelona 1919, dat was pas een staking!







La Canadenca begin jaren twintig.  Rechts Cafè Apolo.


Meer dan veertig dagen duurde in 1919 de staking in Barcelona. In die periode lag 70 procent van de Catalaanse industrie geruime tijd plat en waren grote delen van de stad verstoken van elektriciteit en openbaar vervoer. Het uiteindelijke resultaat van de staking was de invoering door Spanje – als eerste Europese land - van de achturige werkdag.
Het resultaat van de staking was de invoering door Spanje van de achturige werkdag

Ooggetuigen van het allereerste moment waren de drie gigantische schoorstenen van elektriciteitsbedrijf La Canadenca aan de Paral·lel. In de kantoorruimte onder de schoorstenen ontsloeg het management van de fabriek begin februari 1919 acht leden van de administratie, vanwege hun betrokkenheid bij een door de directie ongewenste vakbond.


Rebellen

De Guardia Civil in actie bij La Canadenca
Uit protest gaan de overige 140 kantoorklerken in staking. De directie reageert door ook deze rebellen op straat te zetten. Dan is het personeel weer aan zet. Op 8 februari gaat het bedrijf plat. Vervolgens verspreidt de staking zich als de spreekwoordelijke olievlek over de stad, onder regie van de Confederación Nacional del Trabajo (CNT, de machtige anarchosyndicalistische vakbond).

Twee weken later doet al 80 procent  van de duizenden textielarbeiders in de stad aan de staking mee. Uit solidariteit met de Canadenca-collega's, maar ook om eigen wensen: erkenning van hun vakbond en een achturige werkdag. Op 21 februari roept de energiesector een algemene staking uit. Uiteindelijk leggen meer dan honderdduizend mensen het werk neer.

Het Plaça de Catalunya aan het begin van de staking.
Stakende arbeiders halen een tram van de rails.

Rode censuur
In Barcelona en omgeving wordt het donker en koud. In Madrid stijgt de woede van de Spaanse premier Alvaro Figueroa tot grote hoogten. Milans del Bosch, kapitein-generaal van Barcelona, krijg opdracht voor tegenacties.
Soldaten nemen de plaatsen van de stakende arbeiders in en proberen de stroomvoorziening weer op gang te krijgen. Op 9 maart roept Milans de Bosch de staat van beleg uit. De meeste vakbondsleiders en meer dan drieduizend stakers verdwijnen achter de tralies van het kasteel op de berg Montjuïc.


 
De Guardia Civil bewaakt de Boqueria-markt. (foto: ANC-ECSA)

De overige stakers wordt gesommeerd terug te keren naar hun werkplek en zich te melden bij het leger. Niemand reageert, áls men al op de hoogte is van deze ´dubbele mobilisatie´: kranten geleid door CNT-leden hanteren ´rode censuur — ze weigeren informatie af te drukken die het moreel van de stakers zou kunnen ondermijnen.


Paniek



CNT-leiders. Tweede van links Salvador Segui, de Suikerjongen
Wat wel zakt is het moreel van de autoriteiten. De staat van beleg verandert rap in een toestand van paniek. Op 15 maart beginnen de onderhandelingen van regering en vertegenwoordigers van La Canadenca met de CNT. De vakbondsdelegatie staat onder leiding van Salvador Segui, vanwege zijn overmatige suikerconsumptie beter bekend als el Noi de Sucre,  de Suikerjongen. Twee dagen later al is er een principe-akkoord. Daarin is vastgelegd dat de gevangen arbeiders worden vrijgelaten; hun stakende collega's kunnen weer aan het werk, zonder represailles, met uitbetaling van de helft van het loon van de stakingsdagen; de achturige werkdag wordt landelijk ingevoerd. To slot zal na het definitieve akkoord de staat van beleg worden opgeheven.

De CNT legt de afspraken voor aan zijn achterban. Op de bijeenkomst in de stierenvechterarena Les Arenes komen meer dan twintigduizend mensen af. De menigte ontvangt CNT-onderhandelaar El Noi del Sucre met boegeroep, omdat er op dat moment nog steeds colllega´s gevangen zitten. Toch volgt instemming met het akkoord. De regering krijgt 72 uur om de gevangen arbeiders vrij te laten.


Opnieuw staken
De autoriteiten komen vervolgens alle afspraken na, op één na: 79 van de gevangen arbeiders moeten in het cel blijven, omdat hun proces al begonnen is. Daarop organiseert de CNT opnieuw een algemene staking, die begint op 24 maart. De volgende dag wordt de staat van beleg weer afgekondigd en bezetten achtduizend paramilitairen de stad. 


Tijdens de gewelddadigheden in de dagen daarna wordt CNT-secretaris Miguel Burgos op 31 maart doodgeschoten door de politie. Op 1 april gaven de stakers hun verzet op. Kort daarna keerden tienduizenden terug naar hun fabrieken en kantoren én een achturige werkdag.

In 2011 werkte een Spanjaard 1690 uur, ruim meer dan de hardwerkende Duitsers (1413 uur) en Hollanders (1379 uur). Voor wie het nog niet wist: de staking van vandaag had andere redenen…  




Paral·lel 1894-1939

Het CCCB in Barcelona heeft op dit moment een fascinerende tentoonstelling over de geschiedenis van Paral·lel tot de Franco-tijd. De straat was in de eerste decennia van de vorige eeuw het bruisende hart van het meer volkse nachtleven van de stad en de plaats voor theatergenres als musical, vaudeville en melodrama´s. Tegelijkertijd was de avenue het episch centrum van de sociale bewegingen uit die tijd. Republikeinen, anarchisten en socialisten hielden overdag hun bijeenkomsten in dezelfde theaters waar ´s avonds de Barcelonezen zich vermaakten.

Wandelroutes
Op de CCCB website kun je drie Engelstalige wandelroutes langs de Paral.lel downloaden. Je kunt kiezen uit drie thema´s: Political, Urban Design en Theaters. De routes duren 30 tot 50 minuten.
'Paral·lel 1894-1939´. CCCB, Carrer de Montalegre 5 (Metro: Universitat of Plaça Catalunya). Nog t/m 24 februari 2012.




Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen